Dünyada sudan sonra en tanınan içecek olan çayın, global ölçekte kahveden üç kat daha fazla tüketildiği varsayım ediliyor. Öte yandan kahvenin popülerliği de her geçen gün biraz daha artıyor.

Kahvenin artan popülaritesinin ardındaki temel nedenlerden biri, bilhassa sindirim üzerindeki sıhhat yararlarının daha fazla fark edilmesidir.

Epidemiyolog Prof. Tim Spector, “Kahve, Batı diyetindeki temel polifenol kaynaklarından biridir. Bu bitkisel bileşikler bağırsak mikrobiyotanızı besleyerek daha güzel bir metabolik sıhhat ve daha düşük inflamasyon sağlar. Siyah çay da yararlı polifenoller içerir, lakin ekseriyetle fincan başına düşen ölçü daha düşüktür” dedi.

Peki, hangisi daha sağlıklı?

KEMİK SAĞLIĞI

Kazanan: Çay

Yeni araştırmalar, tertipli çay içenlerin osteoporoz geliştirme riskinin kahve içenlere nazaran daha düşük olabileceğini gösteriyor.

Avustralya’daki Flinders Üniversitesi tarafından 65 yaş üstü yaklaşık 10.000 bayan üzerinde yapılan on yıllık bir çalışma, günlük çay içenlerin kalça kemiği mineral yoğunluğunun (BMD) içmeyenlere nazaran biraz daha yüksek olduğunu buldu.

Orta seviyede kahve tüketimi ziyanlı görünmese de günde beş fincandan fazla tüketmek kemik yoğunluğunun azalmasıyla ilişkilendiriliyor.

Diyetisyen Aisling Pigott, günde üç fincandan fazla kafeinli içecek tüketilmemesini önerdi, “Yüksek kafein alımı kemik sıhhatini olumsuz etkileyebilir. Çayda kahveden daha az kafein vardır, bu yüzden potansiyel olarak daha az ziyanlıdır. Ayrıyeten çay, kemik metabolizmasını destekleyen flavonoidler içerir” dedi.

BAĞIRSAK SAĞLIĞI

Kazanan: Kahve

Hem kahve hem de çay, polifenol kaynağıdır. Lakin kahve, yeşil çaydan; yeşil çay da siyah çaydan daha güçlü bir polifenol kaynağıdır.

Prof. Spector, “Polifenoller bağırsaktaki mikroplarınızın işlediği bileşiklerdir. Sindirimin erken basamaklarında büsbütün emilmek yerine kalın bağırsağa kadar ulaşırlar ve buradaki bakteriler onları faal unsurlara dönüştürür. Bu hususlar kan şekerini denetim etmeye ve damar sıhhatini müdafaaya yardımcı olur” diye konuştu.

Ayrıca kahve şaşırtan ölçüde lif içerir. Tipik bir filtre kahve, fincan başına yaklaşık 1,5 gram çözünür lif içerir; bu da yaklaşık bir mandalina yemekle tıpkı ölçüdür.

KALP SAĞLIĞI

Kazanan: Çay

Her iki içeceğin de kalp hastalığı ve felç riskini azaltabileceğine dair ispatlar olsa da çaydaki polifenollerin (özellikle flavan-3-ol bileşikleri) damar işlevleri üzerinde hafif bir üstünlüğü olduğu düşünülüyor.

2022 tarihli bir inceleme, bilhassa yeşil çayın kan basıncını ve lipid düzeylerini düşürerek kalp sıhhatini koruduğunu gösteriyor.

Pigott, “Çaydaki polifenoller kanın damarlardan daha kolay akmasına yardımcı olarak damar elastikiyetini artırabilir” dedi.

KONSANTRASYON

Kazanan: Kahve

Demlenmiş bir kahve, çaya oranla yaklaşık iki kat daha fazla kafein içerir. Kafeinin odaklanma ve uyanıklık üzerindeki tesiri yeterli bilinmektedir.

Pigott, “Kahve, yüksek kafein düzeyi sayesinde kısa müddetli konsantrasyonda daha büyük bir yarar sağlar. Lakin çok fazla tüketimi tasaya ve sonrasında bir güç çöküşüne neden olabilir” bilgisini verdi.

BEYİN SAĞLIĞI

Sonuç: Berabere

Her iki içecek de demans (bunama) ve felç riskinin azalmasıyla ilişkilendirilmiştir. Harvard Tıp Okulu tarafından yapılan bir araştırma, günde 2-3 fincan kahve yahut 1-2 fincan çay içmenin demans riskini %15-20 oranında azalttığını buldu.

2025 yılında yapılan bir öbür çalışma ise şekersiz kahve içenlerin Alzheimer riskinin %34, Parkinson riskinin ise %37 daha düşük olduğunu gösterdi. Uzmanlar kafeinin “nöroprotektif” (sinir koruyucu) bir tesiri olabileceğini düşünüyor.

GENEL KAZANAN: KAHVE

Burun farkıyla kahve kazanıyor. Lakin uzmanlar bunun bir nedeninin kahve üzerine yapılan bilimsel çalışmaların sayısının çaya nazaran daha fazla olması olduğunu belirtiyor.

Sonuç olarak:

– Şayet kahve sizi hudutlu yapıyor yahut uykunuzu kaçırıyorsa, çay sizin için en yeterli günlük tercihtir.

– Şayet kahveyi güzel tolere ediyorsanız, bilhassa şekersiz ve günün erken saatlerinde tüketiyorsanız, kahveye devam etmemek için bir sebep yok.

Pigott’un dediği üzere: “Hangisi en yeterlisi? En çok keyif aldığınız hangisiyse o.”