Hemen her meskende olan, en yaygın ve ucuz ilaçların başında gelen aspirin, kanser riskini azaltabilir mi? İsveç’te yürütülen dev bir çalışmanın geçtiğimiz eylül ayında yayınlanan sonuçları, genetik mutasyonu olan hastalarda umut veren sonuçlar ortaya koymuştu.

Karolinska Enstitüsü ve Karolinska Üniversitesi Hastanesi’nden bilim insanlarının öncülüğünde yürütülen bu çok merkezli çalışma, İsveç, Norveç, Danimarka ve Finlandiya’daki 33 hastaneden 3500’ün üzerinde kolorektal kanser hastasının üç yıl boyunca takip edilmesiyle gerçekleştirilmişti. Üç yılın sonunda elde edilen sonuçlar, aspirin kullanan kümede kanserin tekrarlama riskinin, plasebo kümesine kıyasla yüzde 55 daha düşük olduğunu göstermişti.

Bu çalışmanın akabinde İsveç, Ocak 2026’dan itibaren kolon kanseri hastalarını ilgili genetik mutasyonlar açısından taramaya ve uygun olanlara düşük doz aspirin önermeye başladı.

Şimdi ise hususla ilgili çok daha yeni bilgiler yayınlandı. Etken hususu 4 bin yıldır kullanılan aspirinin, belli tümörlerin hem oluşumunu hem de bedene yayılmasını önleyebildiği daha net halde anlaşıldı.

10 YILLIK TAKİPLER SONUÇ VERDİ

Newcastle Üniversitesi’nden Profesör John Burn’un öncülük ettiği çalışmada, kalıtsal bir durum olan Lynch sendromu taşıyan 861 hasta 10 yıl boyunca takip edildi.

Minimum iki sene boyunca 600 mg aspirin alan hastalarda, kolon kanseri riskinin yarı yarıya azaldığı keşfedildi. Çalışmanın sonraki denemesinde ise hastalara 75-100 mg üzere çok daha düşük doz aspirin verildi. Bu düşük dozun dahi kanser riskini azaltmada tıpkı derecede tesirli olduğu görüldü.

Bulgular İngiltere’deki kılavuzları direkt etkiledi; artık Lynch sendromu taşıyıcılarının 20 yaşından itibaren tertipli aspirin alması öneriliyor.

ASPİRİN KANSERİ NASIL ÖNLÜYOR?

“Aspirin, bedendeki inflamasyonu azaltır ve trombositleri baskılayarak tümör gelişimi ve yayılımını zorlaştırır” diyen Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Atakan Topçu çok değerli bir ikazda bulundu:

“Aspirin, kanseri önlemek emeliyle herkese önerilmemelidir. En güçlü deliller, yüksek riskli hasta kümelerinde elde edilmiştir. Bilhassa Lynch sendromu olan bireylerde yahut kolon kanseri hikayesi olup makul genetik mutasyonlara sahip hastalarda kullanımı önerilebilir.”

DİKKAT! YAN TESİRLERİ DE OLABİLİR

Araştırmalarda hem yüksek hem düşük dozdan bahsediliyor. “Günde tek bir bebek aspirini içmek kanserden korunmak için hakikaten kâfi mi?” diye sorduğumuz Doç. Dr. Atakan Topçu, “Düşük doz aspirinin kimi çalışmalarda esirgeyici tesiri olabileceği gösterilmiştir; fakat bu tesir sonludur ve ekseriyetle yıllar içinde ortaya çıkar. Bu nedenle herkes için geçerli standart bir doz önerisi bulunmamaktadır” dedi.

Aspirinin yan tesirlerinden de bahseden Topçu şu bilgileri verdi:

“En önemli yan tesirleri mide ve beyin kanamalarıdır. Bilhassa ileri yaşta olanlarda ve antikoagülan kullanan hastalarda bu risk besbelli formda artar. Bu nedenle aspirin herkese uygun değildir.”

NE KADAR MÜDDET KULLANILMALI?

Doç. Dr. Topçu, ilacın ne vakit ve ne kadar mühlet kullanılması gerektiğini de anlattı, “Aspirinin gözetici tesirinin ortaya çıkması için tertipli kullanım gereklidir ve bu tesir ekseriyetle en az 2–5 yıl sonra görülür. Kullanıp 1-2 yıl sonra bırakmak bir işe yaramaz. Kullanım çoklukla orta yaş kümesindeki ve yüksek riskli bireylerde kıymetlendirilir. Genç ya da ileri yaşta olup düşük risk taşıyan şahıslarda ise kullanımın riskleri, potansiyel yararın önüne geçebilir” sözlerine yer verdi.

DİĞER KANSERLERDE TESİRLİ Mİ?

Aspirinle ilgili en güçlü ispatlar şu an için kolon kanseri için mevcut; başka kanser cinslerinde aktifliği şimdi net değildir. Lakin hali hazırda yeni bir çalışma daha devam ediyor.

11 bin iştirakçiyle yürütülen ve kolon, göğüs, mide-yemek borusu ile prostat kanserlerini kapsayan geniş çaplı bir denemenin sonuçlarının önümüzdeki yıl yayımlanması bekleniyor.