Eşref Düş’ün ‘Kadir’i Görkem Sevindik: Ülkenin dansa gereksinimi varmış
◊ Başrolünde yer aldığın “Geçmişin Kokusu” 24 Nisan’da vizyona girdi. Nasıl bir karakteri canlandırdın sinemada?
– Ben Salih karakterini oynuyorum. Üsküp’te, 500 yıllık bir aile konutunda yaşayan bir karakter. Geleneklerine ve mahalle kültürüne sıkı sıkıya bağlı. Yugoslavya’nın dağılma sürecinde çıkan kaosta etraftaki kişiselleşmeye karşı bir gayret içerisine giriyor. Birebir vakitte Salih’in çocukluk arkadaşı ve aşkı Elena, yıllar sonra kente bir STK temsilcisi olarak geliyor. Salih’in hisleri alt üst oluyor. Tıpkı vakitte hem aşkıyla hem de Elena’nın ardındaki güçlerle uğraş ediyor. Murat diye bir can yoldaşı var. Onunla birlikte aslında bir miras uğraşı veriyor.
◊ Bu bir devir sineması. Seçme bahtın olsaydı, hangi devirde yaşamak isterdin?
– Mutlaka 80’lerde, 90’larda. Gala kıyafetimi de ona nazaran seçtim hatta. Ben o periyodu çok seviyorum. O devirde örf adetin, kültürün devam ettiğini, ahlâki kıymetlerin daha yeterli olduğunu düşünüyorum. O devrin müzikleri, o devrin arabası, kıyafetleri… Birçok şeyi aslında bana daha çok hitap ediyor.

ÜLKENİN DANS ETMEYE İHTİYACI VARMIŞ
◊ Gelelim “Eşref Rüya”ya… Bir dans ettin, ortalık yıkıldı. Bekliyor muydun bu türlü bir etkiyi?
– Hiç beklemiyordum. Senaristimiz bu türlü bir sahne yazmış. Ve ucu açık bir sahneydi. Biz de açıkçası orada saçmaladık. Lakin saçmalarken de tadını çıkardık. Yani direktörle de konuştuk ne yapalım diye. Başımızda belli bir şey yoktu. “Ben o vakit çıkayım, burada saçmalayayım, bu türlü tadını çıkarıp oynayayım” dedim. Ortaya artık ne çıkarsa… Gerçekten de hoş bir şey çıktı.
◊ Toplumsal medyada Kadir dansıyla akım başladı…
– Evet, ben de hayretler içerisinde süreci izledim. Beşerler, öğretmenler toplanıp bu dansı yaptı. Mağazacılar gününde mağaza kümeleri toplanıp bu dansı yaptı. Dışarıda gezen beşerler yaptı. Yani bir akım oldu. Ülkenin de dans etmeye gereksinimi varmış herhalde. (Gülüyor) Kadir’le birlikte bu akım başlamış oldu.

KIZMAK İSTİYOR AMA KIZAMIYORLAR
◊ Kadir çok şahsına münhasır bir makus karakter oldu. Yani berbat diye kızamıyoruz da artık ona. Bir röportajında “Kendimden de bir şeyler katmaya çalışıyorum” demişsin. Hangi istikametlerini kattın da bu kadar sevildi?
– Ben sempatik bir adam olduğumu düşünüyorum. Aslında büsbütün Kadir’e bir sempatiklik, samimiyet katmaya çalıştım. Onları harmanladım. Ortaya da bu türlü sempatik bir berbat çıktı. Tatlı bir makûs oldu yani. Beşerler kızacak lakin kızamıyor. Bağıracak lakin bağıramıyor. Bir taraftan gülüyor, bir taraftan seviyor, bir taraftan kesinlikle gıcık olduğu anlar oluyor. Fakat genel manada baktığında sevilen bir sempatik makûs oldu.
◊ Kadir dansını oğlun Marsel de
yapıyor mu?
– Yapıyor, hatta Marsel’in arkadaşları da yapıyor. Marsel o devirlerde konuta geliyordu, “Baba okulda herkes senin dansını yapıyor” falan diyordu. Marsel zati daima setime geliyor, birçok sahneyi canlı canlı izliyor.

MARSEL’İN HER ANI TATLI VE KOMİK
◊ İleride o da oyuncu olmak ister mi?
– Ne olacak, ben de çok merak ediyorum. Alışılmış ki öncelikle her ebeveynin istediği üzere memnun bir çocuk olmasını istiyorum. Hiçbir şeye zorlamak istemiyorum onu. Kendisi ne istiyorsa o olsun. Ancak olağan benimle gelip deneyimliyor seti. Orayı görüyor. Orada güzeline giden bir ünite olursa, direktör, reji, kameraman ne isterse denemesini isterim doğal. Sporla ilgilenmesini, sportmen olmasını isterim. Yaptığı işten keyif alacak ki muvaffakiyet gelsin. O denli bir iş olursa güzel olur.
◊ Sette Marsel’le komik anlarınız oluyor mu?
– Marsel’in her anı komik. Orada oluşu komik, verdiği yansılar çok komik. “3-2-1 kayıt” diye bağırıyor, “kestik” diye bağırıyor filan. Bir şeyleri bu türlü yapabiliyor oluşu ve bana gösterişi, etrafa gösterişi çok tatlı ve komik.

ÖNCELİKLERİM İŞİM, OĞLUM VE KENDİME SAYGIM
◊ Hayatını kendi kabuğunda yaşıyorsun. Bu kadar popülerken, hele ki son periyotta bunu nasıl başarıyorsun?
– Ben sistemli hayatı seviyorum. Biraz sistemliyim. Sistemin dışına çıktığımda huzursuz ve rahatsız oluyorum. Şu anki önceliklerim; işim, oğlum ve kendime olan hürmetim. Bunlarla besleniyorum. Kabuğumdan dışarı çıkmamı gerektirecek bir durum da yok. Mütevazı, sakin yaşamayı seviyorum.
◊ Popülarite kavramını da çok sevmiyorsun güya…
– Popülarite işimizin bir modülü. Bunu hürmetle karşılıyorum. Fakat bu türlü tanınan yaşama üzere bir telaşım da, gayem da yok.
VİCDANLI, MERHAMETLİ ÇOCUKLAR YETİŞTİRMELİYİZ
◊ Son devirde okullarda yaşanan şiddet olayları, yaşanan kayıplar tüm Türkiye’yi derinden etkiledi. Bir baba olarak hislerini merak ediyorum…
– Alışılmış ki vicdan, merhamet sahibi insanları derinden etkileyecek bir durum. Çok üzüldüm. Onlar hepimizin evlatları. Hayalleri olan çocuklar. O anneler, o babaları düşünmek de çok acı. Ailelerine Allah sabır versin, hepsine Allah rahmet eylesin.
◊ Olayların akabinde birçok diziye de negatif reaksiyonlar geldi. Bu mevzuda ne düşünüyorsun?
– Dizilerden mi, o kadarını ben bilemem. Lakin bence ebeveynlerin yetiştirme usulüyle alakalı. Gündelik hayata kapılıp çocuklarımızla ilgilenmeyi güya biraz unutuyoruz. Onlara örf adetlerimizi anlatmamız gerek. Evvelden anneanneler, babaanneler vardı, onlara teslim ederdik çocukları. Yeni devirde anneanne, babaanne kalmadı. Geçim kederinden beşerler kent değiştiriyor. Çocuklarla ilgilenecek kimse yok.
Tabii şu sorular geliyor; “O vakit herkes çocuk sahibi olmasın mı?” Evet, o sorumluluğu alamayacaklar olmasınlar. Zira önemli manada topluma bir birey yetiştiriyorsun. Her şeyinden sen sorumlusun. Umarım bundan sonra çocuk yetiştirirken ahlaki kıymetlere önem verebiliriz. Vicdan, merhamet bahislerinde daha üstüne düşebiliriz. “Şurada okusun, burada okusun, şu lisanı konuşsun” yerine “Vicdanlı, merhametli, sevecen, cana yakın bir çocuk olsun” fikriyle yetiştirebilsek ne keyifli. Marsel’i elimden geldiğince o denli yetiştiriyorum.
İNSANİ BİR DURUŞ SERGİLEDİM
◊ İsrail’e toplumsal medyadan gösterdiğin reaksiyon büyük yankı uyandırdı. İsrail bakanından aldığın tehdidin akabinde, toplumsal medyada “Eşref Rüya’yı izlemiyordum ancak artık izleyeceğim” üzere dayanak yorumları gördüm. Bu durum sana ne hissettiriyor?
– Öncelikle insanlara, devletimize, medya kuruluşlarımıza çok teşekkür ediyorum. Bu bahiste sahiden beni çok desteklediler. Bu hususla alakalı daima söylediğim şey şu; ben büsbütün insani bir duruş sergiledim. Vicdan sahibi olan her insanın yaptığı bir paylaşımdı benimki. Benimle birlikte birçok oyuncu arkadaşım da paylaştı, birçok vatandaş da paylaştı. Biz aslında ülkece bu durumun karşısındayız. Biz zulme sessiz kalmıyoruz. Zulüm olmasın, savaş olmasın diye elimizden geleni yapıyoruz. Yapmaya da devam edeceğiz. Ben tepkimin ardındayım. Herkes üzere ben de paylaşım yaptım, karşı tarafın reaksiyon verip görüntü çekmesi olayı buralara getirdi. Orada da izlenen bir diziymişiz bu ortada.
İNŞALLAH AŞK DA OLUR
◊ Geleneklerine bağlı olmayı seven birisin sanırım…
– Çok severim. Türk toplumu olarak şahane geleneklerimiz, örf âdetlerimiz var. Bizi biz yapan kültürel kıymetlerimiz var. Bunlar çok değerli. Ben bunlara hayatım boyunca sahip çıkmaya çalışıyorum. Gün değişiyor, teknoloji giriyor devreye. Bunları o yüzden ebeveynler olarak çocuklarımıza hatırlatmak bizim vazifemiz üzere geliyor.
◊ Aşk, hayatında hangi noktada şu anda?
– Ben tertipli bağ, sistematik bir hayatı seviyorum. Seveyim, sevileyim, saygı-sevgi çerçevesi içerisinde hoş bir hayatım olsun isterim ancak bunu yapmış olmak için de yapmaya gerek yok. Aksi halde insanı yıpratabilir. O yüzden uygun birisi bir gün karşımıza çıkarsa inşallah aşk da olur.

FİLMİ İZLEYEN ÖZGÜR YAŞAMANIN DEĞERİNİ ANLAYACAK
◊ Seyirciler “Geçmişin Kokusu”nu neden izlesin?
– Bu sinema, çok hoş bir uğraş içeriyor. Zulme karşı, savaşa karşı uğraş veren ana karakterlerimiz var. Birlik, beraberlikten neler doğar, onu gösteriyoruz. Sonuçta bizim tarihimiz bu. Geçmişimizi gösteriyoruz. Seyirci bu sineması izlerken o periyotlara şahit olacak. Tahminen özgür bir bayrak altında yaşamanın ne kadar değerli olduğunu anlayabilirler.