Beslenme kelam konusu olduğunda ne yediğimiz kadar bedenimizin o besinlerden nasıl faydalandığı da ehemmiyet kazanıyor. Uzmanlar, besinleri hangi eşlikçilerle tükettiğimizin yararını artırdığına yahut azalttığına dikkat çekiyor.
Doğru beslenmenin yalnızca hakikat besinleri tüketmek manasına geldiğini sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Çünkü yiyecekleri nasıl bir ortaya getirdiğiniz en az ne yediğiniz kadar kıymetli.
Bazı kombinasyonlar, öbür bileşenlerde hapsolmuş besinlerin özgür kalmasına yardımcı olurken kimi yiyecek kombinasyonları da birbirlerini engelleyerek, yediklerinizin besin kıymetlerinden yararlanmanızı engelleyebiliyor.
Örneğin demir açısından varlıklı kahvaltılık tahıl gevreklerinin yanında kahve içmek yahut ıspanak üzere yeşil yapraklı zerzevatları peynir yahut yoğurt üzere süt eserleriyle birlikte tüketmek, sağlıklı beslenmeyi sabote ediyor.
‘Which?’ mecmuasına konuşan beslenme uzmanlarına nazaran, yanlış yiyecekleri bir ortaya getirmek, bedenimizin demir, kalsiyum, çinko ve B vitaminini absorbe etme yeteneğini engelleyebiliyor.
Sağlıklı besleniyorsanız çok fazla endişelenmenize gerek yok lakin muhakkak mineral yahut vitaminlerde eksikliğiniz varsa, yanlış eşleşmelerle kendinizi yararlı besinlerden yoksun bırakıyor olabilirsiniz.
Bu nedenle, kaçınmanız gereken besin engelleyici besin kombinasyonları ile denemeniz gereken emilimi artıran kombinasyonları bilmeniz koşul.
BESİN EMİLİMİ İÇİN EN MAKUS BESİN KOMBİNASYONLARI
Kahvaltılık tahıl gevreğinin yanında çay yahut kahve içmek, pek çok kişinin ülkü kahvaltı tercihleri ortasında birinci sıralarda yer alıyor. Fakat ne yazık ki güne çay ya da kahveyle başlamak, kahvaltınızdaki besin hususlarından faydalanmanızı engelliyor.
Çay ve kahvedeki polifenoller ve tanenler, antioksidan tesire sahip yararlı unsurlar. Lakin bu unsurlar, sindirim sisteminde bağlandıkları demir moleküllerini emilemeyecek kadar büyük hale getiriyor.
Bu, durum bilhassa bitkisel demir kaynaklarına gücenen vejetaryenler için sorun teşkil ediyor. Tahlil ise kafein alımını yemek saatlerine denk gelmeyecek biçimde ayarlamak.
Araştırmalar, çayı yahut kahveyi yemekten yaklaşık bir saat evvel yahut sonra içmenin demir emilimi üzerinde çok az tesiri olduğunu lakin yemek sırasında içmenin emilimi kıymetli ölçüde azalttığını gösteriyor.
Besin emilimini engelleyebilecek bir öteki yaygın besin eşleşmesi de yeşil yapraklı sebzeler ile peynir üzere kalsiyum açısından varlıklı besinler.
Ispanak, pazı ve pancar yaprağı üzere yapraklı sebzelerde oksalat ismi verilen bir kimyasal bulunuyor. Bu sebzeler, süt eserleriyle birlikte tüketildiğinde kalsiyumun tesirli bir formda emilmesine mani olacak kadar büyümesine neden oluyor.
Örneğin ıspanaklı ve beyaz peynirli bir börek yediğinizde, peynirin besinini tam olarak alamıyor olabilirsiniz. Kalsiyum emiliminin engellenmesini mümkün olduğunca azaltmak istiyorsanız yeşilliklerinizi evvel buharda pişirebilirsiniz. Zira buharda pişirme oksalat düzeylerini kıymetli ölçüde azaltıyor.
Ancak burada kıymetli bir risk de kelam konusu. Kalsiyuma bağlanmayan oksalatlar bağırsaktan böbreklere geçiyor ve burada böbrek taşları oluşturabiliyor. Bu nedenle, bilhassa böbrek taşlarına yatkın olanlara, yeşilliklerini peynir üzere bir kalsiyum kaynağıyla birlikte tüketmeleri tavsiye ediliyor.
Kaçınılması gereken bir öbür eşleşme de et ve alkollü içkiler. Zira alkol, sindirim sisteminde belli besinleri emmekten sorumlu olan hücrelere ziyan veriyor.
Araştırmalar, bu zararın B1, B12 vitaminleri ve folik asitin emilimini bozduğunu gösteriyor. Bilhassa kırmızı et ve balık bu vitaminler açısından güçlü besinler. Bu sorunu önlemenin tek yolu ise yemekle içki tüketmemek yahut içki içilmeyen vakitlerde vitamin desteği almak.
BESİN EMİLİMİ İÇİN EN DÜZGÜN BESİN EŞLEŞMELERİ
Besinlerin emilimini azaltan eşleşmeler olduğu üzere, yiyeceklerden daha fazla besin unsuru almaya yardımcı olan eşleşmeler de var.
Örneğin ıspanak ve peynir eşleşmesinin tersine, ıspanak ve limon olağanüstü bir kombinasyon. Çünkü ıspanak ve mercimek üzere besinler hem olmayan demir ismi verilen bir demir çeşidi açısından varlıklı.
Hem olmayan demir, bağırsakta öbür bileşiklerle bağlandığı için çoklukla daha az emiliyor lakin C vitamini, daha kolay emilebilen bir forma parçalanmasına yardımcı oluyor. Bir öbür deyişle, ıspanağınıza bir ölçü limon yahut limon suyu ekleyerek onu çok daha besleyici hale getirebilirsiniz.
Ek olarak zeytinyağı üzere sağlıklı yağlar, birçok zerzevat için kusursuz bir besin eşleşmesi. Çünkü A, D, E ve K vitaminleri yağda çözünüyor ve beden bunları yağ bazlı bir “taşıyıcı” ile karıştırıldığında daha âlâ emebiliyor. Yemeklere biraz yağ eklemek, vitaminlerin çözünmesine yardımcı olup beden tarafından emilmelerini kolaylaştırıyor.
Örneğin fırında pişmiş havuçların üzerine biraz zeytinyağı gezdirerek A vitamini alımınızı artırabilir, kale salatasına biraz avokado ekleyerek daha fazla K vitamini alabilirsiniz.
