Aslen Giresunlu olan Selçuk Topal, 1981 yılında yedi çocuklu bir ailenin ferdi olarak dünyaya geldi. Babası sürücü, annesi konut hanımıydı. Ailesinde akademiyle ya da uzay bilimleriyle ilgilenen kimse yoktu. Oxford Üniversitesi mezunu bir astrofizikçi, bilim irtibatçısı ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğretim üyesi olan Topal’ın bilime uzanan yolu uzaya olan merak hissiyle başladı. Bugün evli ve iki çocuk babası olan Topal’ın ömründe bilim gündelik hayatının bir kesimi ki oğluna Uzay, kızına da Venüs ismini verdi.
Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri kısmında tamamladığı lisans ve yüksek lisans eğitiminin ardından Millî Eğitim Bakanlığı bursu kazanan Topal, astronominin Türkiye’de hudutlu çalışılan alanlarından biri olan milimetre astronomisine yöneldi. Doktora için Avrupa’daki farklı üniversitelerden kabul almasına karşın yapılan mülakatın akabinde tercihini Oxford Üniversitesi Astrofizik Bölümü’nden yana kullandı. Bu süreçte galaksi evrimi ve yıldız oluşumu üzerine çoklu dalga uzunluğu müşahedelerine dayalı çalışmalar yürüterek memleketler arası araştırma gruplarının modülü oldu. Burs yükümlülüğü kapsamında vazife yeri olan Van’a dönen Topal, akademik çalışmalarını burada sürdürmeye başladı. Oxford’daki güçlü araştırma altyapısı ile Van’daki genç ve meraklı öğrenci profili ortasındaki fark, onun bilim anlayışında belirleyici bir kırılma yarattı. Bilginin makalelerle sonlu kalmaması gerektiği fikri, onu bilimi üniversite duvarlarının dışına taşımaya yöneltti.
PROJE TÜRKİYE’DE BÜYÜDÜ
Topal’ın doktora yıllarında Oxford’da başlattığı ve bugün ulusal ölçekte devam eden “Gelecek Uzayda” projesi, bu yaklaşımın en somut karşılığı. Topal projeyi şöyle anlatıyor: “Bilimin özü sorgulamaktır. İnsanlara yanlışsız soruları sorma hüneri kazandırabildiğinizde, bilim günlük hayatın bir modülü hâline geliyor. ‘Gelecek Uzayda’ projesi bu farkındalıkla ortaya çıktı.
Bu projeyle hedefim, uzay bilimleri başta olmak üzere çağdaş bilimi gençler ve toplumun farklı bölümleri için erişilebilir, anlaşılır ve ilham verici hâle getirmek. Bilimi sadece bilgi transferi olarak değil, insanın kainattaki yerini anlamaya yardımcı olan bir düşünme biçimi olarak ele alıyorum.
Yüz yüze ve çevrim içi seminerler, okul buluşmaları, teleskop müşahedeleri, planetaryum çalışmaları, tanınan bilim yazıları, belgeseller ve dijital içerikler aracılığıyla Türkiye’nin 35 kentinde gençlerle birebir temas kuruyorum. Yüz yüze etkinliklerle 200 bini aşkın gence ulaştım. Toplumsal medya hesaplarım, YouTube kanalımdaki eğitici görüntüler, tanınan bilim kitabım, sesli yayınlarım, 180’i aşkın tanınan bilim makalem, bugüne kadar katıldığım 200’e yakın televizyon ve radyo programı, belgesel ve televizyon projeleri aracılığıyla milyonlarca şahsa temas ettim. Yıllar içinde şunu gördüm: Bilim bağlantısını asıl geliştiren şey, insanlardan gelen sorular. ‘Gelecek Uzayda’, daha çok sorgulayan, merak eden, eleştirel düşünen ve bilimi hayatının bir modülü hâline getiren bir toplum hayaline dayanıyor. Uzun vadede ise Türkiye’de bilim irtibatının sürdürülebilir, yaygın ve kurumsal bir yapıya kavuşmasına katkı sunmayı hedefliyorum.”
ASTRONOT SEÇİMLERİNDE FİNAL
2013 ve 2023 yıllarında iki kere astronotluk seçim süreçlerinin finallerine kalarak bu alandaki ilgisini uygulamalı seviyede de sürdüren Topal, akademik çalışmalarının yanı sıra “Kaostan Kozmosa: Kainatın Hikâyesi” kitabının müellifi. İnanılmaz Cihan belgeselinin hazırlayıp sunan ismi olan Topal, çocuklara yönelik Astro Rota programında ise metin müellifi ve bilim danışmanı olarak misyon alıyor. Bu akademik ve toplumsal birikim, British Council tarafından yürütülen Study UK Alumni Awards’ta Social Action Award kategorisinde finalistliğe uzandı. Oxford’da edinilen akademik tecrübe ile Van’da alanda yürütülen bilim irtibatı çalışmalarının birlikte kıymetlendirilmesi, Topal’ı 2026 Türkiye finalistleri ortasına taşıdı.
Daha evvel Türkiye’den farklı kategorilerde kazananların çıktığı ödül programında, 2026 yılı kazananlarının önümüzdeki aylarda açıklanması bekleniyor. Selçuk Topal ise Oxford’dan Van’a uzanan bu seyahati, bilimi daha geniş kitlelerle buluşturacak yeni akademik çalışmalar, belgeseller ve bilim bağlantısı projeleriyle sürdürmeye hazırlanıyor.
