Son devirde toplumsal medyada çok sık karşımıza çıkan bir tavsiye var. Pek çok influencer, makarna, pilav üzere nişastalı yiyecekleri pişirip bir gece buzdolabında beklettikten sonra yemenin daha sağlıklı olduğunu öne sürüyor.
Buna münasebet olarak da pişmiş nişastanın soğutulduğunda ‘dirençli nişasta’ya dönüşmesi, dirençli nişastanın da kan şekerinin düşmesi, bağırsak sıhhatinin uygunlaşması ve makul kanser çeşitlerinin riskinin azalması üzere yararlarla ilişkilendirilmesi gösteriliyor.
Doğrusunu söylemek gerekirse bir yiyeceği pişirip soğutarak tüketmenin sıhhate olan tesirini değiştirmesi fikri kulağa gerçek olamayacak kadar uygun geliyor. Fakat King’s College London’da bağırsak fizyoloğu olan Balazs Bajka üzere uzmanlara nazaran, bu argümanın gerçeklik hissesi oldukça yüksek.
The New York Times’a konuşan Dr. Bajka, nişastalı yiyecekleri soğutmanın, nitekim de sıhhat için yararlı olabilecek kimi yapısal değişikliklere yol açabileceğini söyledi. İşte bildiklerimiz…
DİRENÇLİ NİŞASTA NEDİR?
Dirençli nişasta, tam tahıllar, baklagiller, kuru yemişler, yağlı tohumlar, yeşil muz ve plantain üzere birçok bitkisel besinde doğal olarak bulunan bir lif tipi. Ek olarak pirinç, makarna ve patates üzere olağan nişasta içeren öteki besinler da pişirilip soğutulduklarında, dirençli nişasta ölçüsünde bir artış yaşanıyor.
“Pişirme ve soğutma, besinin nişasta moleküllerinin birbirine sıkıca yapışmasına neden olarak sindirimini zorlaştırır” sözlerini kullanan Dr. Bajka, bu durumda nişastanın bir kısmının “dirençli” hale geldiğini yani şeker molekülleri olağanda olduğu üzere basitçe parçalanıp kan dolanımına emilemediğini söyledi.
Dr. Bajka, buzdolabından çıkardığınız nişastalı yiyecekleri tekrar ısıtsanız bile soğuma sırasında oluşan dirençli nişastanın birçoklarının korunacağını da kelamlarına ekledi.
DİRENÇLİ NİŞASTANIN YARARLARI NELER?
Florida’da diyabet hastalarıyla çalışan diyetisyen Kimberley Rose-Francis, “Dirençli nişasta basitçe sindirilmediğinden, kan şekerinizi olağan nişasta kadar yükseltmez” derken Dr. Bajka da dirençli nişastanın bağırsaklarda daha uzun müddet kalıp uygun mikropları beslediğini söyledi.
Bu durum bağırsak florasını oluşturan mikropları çoğaltıp kolesterolü ve iltihabı düşüren ve genel olarak bağırsak sıhhatini uygunlaştıran faydalı moleküllerin üremesine yardımcı oluyor.
Boston’da bulunan Dana-Farber Kanser Enstitüsü’nden diyetisyen Annette M. Goldberg, dirençli nişastaların muhakkak kanser cinslerinin riskini azaltmada rol oynayabileceğine dair kimi ispatlar olduğunu lakin bu bahiste kesin konuşabilmek için daha fazla araştırmaya muhtaçlık olduğunu söyledi.
Çeşitli kanser çeşitlerine yakalanma riskini artıran genetik bir hastalık olan Lynch Sendromu’ndan muzdarip 900’den fazla şahısla yapılan yakın tarihli bir çalışmada, araştırmacılar iştirakçileri iki kümeye ayırdı: Bir küme dört yıla kadar uzayan müddetlerde her gün 30 gram dirençli nişasta desteği alırken, başka küme plasebo aldı.
20 yıl sonra yapılan değerlendirmede, iştirakçilerin kolorektal kanser riskinde rastgele bir değişiklik olmadığı, fakat dirençli nişasta desteği alanların, bilhassa mide yahut pankreas üzere üst gastrointestinal sistem kanserlerine yakalanma mümkünlüğünün plasebo alanlara nazaran yarı yarıya azaldığı bulundu.
Texas Bayan Üniversitesi beslenme ve besin bilimleri kısmından Doç. Dr. Mindy Patterson, nişastalı bir yiyeceği pişirip soğutmanın lif içeriğini de tesirli bir halde artırdığını söyledi. Araştırmalar lif tüketiminin, sıhhate kalp hastalığı, Tip 2 diyabet ve birtakım kanser çeşitleri riskinin azalması dahil olmak üzere birçok faydası olduğuna işaret ediyor.
Dr. Patterson, dirençli nişasta formundaki lifin, gaz yahut şişkinlik üzere güzel olmayan tesirlere neden olma mümkünlüğünün öbür lif çeşitlerine kıyasla daha düşük olduğunu söyledi.
SONUÇ
Dr. Patterson, dirençli nişasta formunda olsun ya da olmasın, birçok insanın daha fazla lif tüketmekten yarar göreceğinin altını çizdi. Âlâ lif kaynakları ortasında tam tahıllar, meyveler, sebzeler ve baklagiller birinci sıralarda yer alıyor.
Bakliyat, arpa, yeşil muz ve yulaf üzere doğal olarak dirençli nişasta içeren yiyecekleri tüketmenin yanı sıra, makarna, patates ve pirinç üzere yiyecekleri pişirip soğutarak dirençli nişasta düzeylerini artırmanın mümkün olduğunu söyleyen Dr. Patterson, bu tekniğin bilhassa Tip 2 diyabet yahut prediyabet hastaları için faydalı olabileceğini belirtti.
Diyabetli birçok hastasını, pirinç, makarna yahut patatesleri pişirip soğutma tekniklerini denemeleri ve kan şekeri düzeylerinde bir fark yaratıp yaratmadığını görmeleri için teşvik ettiğini belirten Dr. Patterson, “Bu onlar için çok tesirli bir teknik olabilir” dedi.
Birçok diyabet hastasının, kan şekerini çok yükseltebileceği kaygısıyla nişastalı besinleri yemekten kaçındığını, bahisle ilgili toplumsal medya paylaşımlarının bu kadar tanınan olmasının da bu nedenle açıklanabileceğini tabir eden Dr. Patterson, “İnsanlara umut veriyor” diye konuştu.
