Uzmanlara nazaran güzel haber şu: Birçok çocukta yemek seçme davranışı süreksiz bir devirden ibaret. Hakikat yaklaşım ve sabırla çocukların damak tadı vakit içinde genişleyebiliyor.

TAT TERCİHLERİ ANNE KARNINDA BAŞLIYOR

Bilim beşerlerine nazaran beşerler kimi tatlara doğuştan yatkın geliyor. Bebekler ekseriyetle tatlı tada olumlu reaksiyon verirken acı ya da keskin tatlara karşı daha temkinli davranıyor. Bunun evrimsel bir nedeni olduğu düşünülüyor. Tatlı yiyecekler güç kaynağı olarak inançlı kabul edilirken acı tatlar geçmişte zehirli bitkilerle ilişkilendiriliyordu.

İlginç olan ise bu sürecin doğumdan bile evvel başlaması. Hamilelik sırasında annenin tükettiği yiyeceklerin aromaları amniyon sıvısına (Gebelik sırasında fetüsü çevreleyen, koruyan ve bebeğin içinde yüzdüğü berrak ve hafif sarımsı bir sıvı) geçebiliyor ve bebek bu tatlarla tanışabiliyor.

Araştırmalar, zerzevat ve baharatlı yemekleri daha sık tüketen annelerin çocuklarının ek besine geçişte zerzevatları daha kolay kabul ettiğini gösteriyor. Yani annenin mutfağı, çocuğun gelecekteki damak tadının birinci ipuçlarını verebiliyor.

GENLER TEK BAŞINA BELİRLEMİYOR

Bazı çocukların roka, brokoli ya da greyfurt üzere yiyecekleri reddetmesinin gerisinde genetik farklılıklar bulunabiliyor. Araştırmalar toplumun değerli bir kısmının acı tat bileşiklerine karşı daha hassas olduğunu ortaya koyuyor. Bu bireyler lahana, karnabahar yahut şekersiz kahve üzere yiyecekleri daha ağır algılayabiliyor.

Benzer bir durum kişniş üzere kimi otlarda da görülüyor. Kimi beşerler ferahlatıcı bulurken kimileri “sabun” tadı aldığını söylüyor. Bunun nedeni koku algısını etkileyen genetik farklılıklar. Lakin genler mukadderat değil. Pek çok yetişkin birinci başta sevmediği zeytini, kahveyi ya da acı biberi vakitle sever hale geliyor. Bu da tecrübenin en az genetik kadar güçlü olduğunu gösteriyor.

SOFRA TECRÜBESİ BELİRLEYİCİ

Araştırmalar çocukların yemek tercihlerini en çok günlük tecrübelerin şekillendirdiğini ortaya koyuyor. Rus bilim insanı Ivan Pavlov’un ortaya koyduğu şartlanma prensibi beşerler için de geçerli. Bir yiyecek olumlu bir tecrübeyle eşleştiğinde çocuk o yemeği daha çok seviyor.

Aileyle keyifli geçirilen bir akşam yemeği, park dönüşü içilen sıcak bir çorba ya da ebeveynin övgüsü bile bir yemeğin algısını değiştirebiliyor. Tam bilakis zorla yedirilen yemekler zıt tesir yaratabiliyor.

“Sebzeni bitirmezsen tablet yok” üzere baskılar kısa vadede işe yarasa da uzun vadede isteksizlik oluşturabiliyhor. Bu nedenle birtakım çocukların konutta yemediği yemekleri okulda yahut arkadaş ortamında denemesi şaşırtan değil; toplumsal ortam merakı ve taklit davranışını artırabiliyor.

SABIR EN KIYMETLİ ANAHTAR

Uzmanlara nazaran ebeveynlerin en sık yaptığı yanılgı, çocuk bir yiyeceği reddettiğinde büsbütün vazgeçmek ya da tam aksine zorlamak oluyor. Halbuki bir çocuğun yeni bir tadı kabul etmesi için bazen 10-12 kere hatta daha fazla deneme gerekebiliyor. Birinci seferde reddedilen bir yemek birkaç hafta sonra kabul edilebiliyor.

Bu nedenle önerilen prosedür baskı yapmak yerine fırsat sunmak. Zerzevatları farklı biçimlerde hazırlamak, tanıdık yemeklerle birleştirmek yahut sofrada herkesin birebir yemekten yemesi kıymetli. Makarna seven bir çocuk için sebzeli fırın makarna ya da yoğurtlu kabak mücveri üzere orta tahliller işe yarayabiliyor.

Uzmanlar ayrıyeten çocuk sağlıklı büyüyorsa yemek seçmenin birden fazla vakit önemli bir sorun olmadığını hatırlatıyor. Zira damak tadı vakitle genişliyor; yemek alışkanlığı sırf genlerle değil, sofrada yaşanan tekrar eden tecrübelerle şekilleniyor.