“Karaciğerde oluşan hasar uzun yıllar belirti vermeden sessizce ilerleyebilmekte ve uzun vadede iltihaplanma, fibrozis ile karaciğer nakli gerektirebilen siroza neden olabilmektedir. Karaciğer sıhhatini korumak için alınması gereken en değerli tedbir ise sağlıklı bir kiloda olmaktır” diyen Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Yıldız, karaciğerde en sık hasar oluşturan 6 etkeni anlattı.
Hepatit B
Hepatit B, dünya genelinde en sık görülen viral hepatit olarak karşımıza çıkıyor. Çoğunlukla anneden bebeğe bulaşarak karaciğerde kronik inflamasyona, yani kronik karaciğer hastalığına yol açabiliyor. Bu inflamasyon yıllar içinde karaciğer hücrelerinin vefatıyla ve bunun sonucunda siroz ve/veya karaciğer kanseriyle sonuçlanabiliyor.
Nasıl tedbir almalı?
Hepatit B aşısı çoğunlukla bizi hayat boyunca bu enfeksiyondan koruyor.
Obezite
Dünya genelinde en sık görülen karaciğer hastalığının “karaciğer yağlanması” olduğu belirtiliyor. Çağımızın kıymetli sıhhat meselelerinden biri olanobezite, karaciğerde bilhassa ‘metabolik disfonksiyonla alakalı yağlı karaciğer’ olarak isimlendirilen hastalığa yol açabiliyor.
Karaciğerde yağlanma uzun vadede önemli hasarlar oluşturabiliyor ve karaciğer nakli gerektiren hastalarda en sık görülen nedeni oluşturuyor.
Son yıllarda obezite ve sıhhatsiz beslenme sebebiyle karaciğer yağlanması giderek artıyor. Araştırmalar, obezite sorunu yaşayan bireylerin yaklaşık yüzde 80’inde karaciğerde yağ birikimi olduğunu göstermektedir.
Nasıl tedbir almalı?
Sağlıklı beslenmek, günde 30 dakika hafif tempolu yürüyüş yapmak, ülkü kiloya ulaşmak yahut mevcut kilonun yüzde 8-10’unu vermek, günde 2-3 fincan filtre kahve tüketmek, karaciğer yağlanmasının hafiflemesine takviye oluyor.
İlaçlar ve bitkisel ürünler
Zararsız üzere görünen birtakım ağrı kesiciler ve bitkisel eserler, bilinçsizce kullanıldığında karaciğerde ani iltihaplanma başlatabiliyor ve toksik hepatite neden olabiliyor. Bunun sonucunda halsizlik, sarılık ve ilerleyen devirde karaciğer yetmezliği tablosu gelişebiliyor.
Nasıl tedbir almalı?
İlaçları ve bitkisel eserleri ‘masum’ görmemek; doktor önerisi olmadan hiçbir eseri kullanmamak, toksik hepatiti önlemenin en kolay yolunu oluşturuyor.
Aşırı alkol tüketimi
Alkol, karaciğerde parçalanırken ortaya çıkan toksik orta eserlerle hücreleri yıpratıyor. Bunun sonucunda vakitle yağlanma, iltihaplanma ve nihayetinde siroza uzanan sessiz bir hasar süreci başlıyor.
Nasıl tedbir almalı?
Alkolü inançlı hudutların altında ve seyrek tüketmek (haftada 2-3 kadehi geçmemek) karaciğer sıhhatimiz için çok değerli.
Genetik hastalıklar
Bazı karaciğer hastalıkları genetik nedenlerle ortaya çıkıyor. Genler olağanda karaciğer hücrelerinde vazife yapan enzimlerin, reseptörlerin (alıcıların) ve taşıyıcı proteinlerin üretimini sağlıyor. Bu genlerde bir bozukluk olduğunda karaciğer birtakım misyonlarını tam olarak yerine getiremiyor.
Örneğin, safra üretimi ve kullanımı bozulabiliyor yahut bakır ile demir üzere minerallerin istikrarı etkilenebiliyor. Ayrıyeten, birtakım ziyanlı hususların bedenden atılması zorlaşabiliyor.
Nasıl tedbir almalı?
Bu çeşit hastalıklar erken devirde fark edildiğinde birçok vakit ilaç tedavisiyle denetim altına alınabiliyor. Erken teşhis için sistemli sıhhat denetimleri ve gerekli laboratuvar testlerinin yapılması büyük değer taşıyor.
Otoimmün hastalıklar
Karaciğer otoimmün hastalıkları (otoimmün hepatit, primer biliyer kolanjit gibi) çoğunlukla genetik yatkınlığı olan bireylerde; enfeksiyonlar, ilaçlar ve karaciğerde inflamasyonun tetiklenmesi sonucu oluşuyor.
Nasıl tedbir almalı?
Erken periyotta teşhis konulduğundaotoimmün hastalıklar tedavi edilebiliyor. Aile bireylerinde otoimmün karaciğer hastalığı bulunan şahısların sistemli olarak takip edilmeleri gerekiyor.
