Dünyanın en büyük ikinci şeker üreticisi pozisyonundaki Hindistan, lokal arzı korumak ve talebi karşılamak emeliyle şeker ihracatını dört aydan uzun müddetle yasakladı.

Bloomberg’in haberine nazaran kelam konusu karar, sadece Hindistan için değil, global besin piyasaları açısından da kritik sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak bedellendiriliyor.

Aslında piyasa uzun müddettir bu türlü bir adımın sinyallerini alıyordu. Zira Hindistan’da üretim beklentileri aşağı taraflı revize edilmeye başlamıştı. Hindistan Şeker ve Biyoenerji Üreticileri Birliği, ülkenin 30 Eylül’de sona erecek dönemdeki brüt şeker üretim varsayımını 32,4 milyon tondan 32 milyon tona çekmişti.

Ancak sorun sadece mevcut üretimle sonlu değil. Asıl dert, önümüzdeki hasat periyoduna ait belirsizlikler olarak öne çıkıyor. Zira Hindistan’da haziran ayında başlaması beklenen muson yağışlarının, gelişmekte olan El Nino nedeniyle olağanın altında kalabileceği öngörülüyor. Bu da dünyanın en değerli şeker üreticilerinden birinde üretim riskini büyütüyor.

Buna bir de İran savaşıyla birlikte yükselen gübre fiyatları ekleniyor. Hindistan tıpkı vakitte değerli bir gübre ithalatçısı pozisyonunda bulunuyor. Hasebiyle güç, lojistik ve gübre maliyetlerindeki artış; üretim maliyetleri üzerinden şeker piyasasını direkt etkiliyor.

Kararın dikkat çeken taraflarından biri ise siyaset değişiminin suratı oldu. Hindistan hükümeti nisan ayında ihracatı kısıtlama planı olmadığını açıklamıştı. Lakin çarşamba tarihli resmi bildirimle bu yaklaşım aksine döndü ve 30 Eylül’e kadar ihracat büyük ölçüde yasaklandı. Sadece yüklemesi başlamış gemiler üzere hudutlu istisnalara müsaade verilecek.

Hindistan’ın bu atılımına piyasaların birinci reaksiyonu ise sonlu kaldı. Zira yatırımcıların değerli bir kısmı bu ihtimali evvelden fiyatlamıştı. New York’ta ham şeker vadeli süreçleri yüzde 2,8’e kadar gerilerken, Londra’da beyaz şeker fiyatları da misal oranda düştü.

Ancak uzmanlara nazaran kısa vadeli fiyat hareketlerinden çok, orta vadeli arz istikrarı daha kritik. Archer Consulting risk yöneticisi Arnaldo Correa’ya nazaran Hindistan’ın resmi olarak piyasadan çekilmesi, global şeker arzında kısa vadeli sıkılaşma algısını güçlendirecek. Zira birçok ithalatçı ülke hâlâ dış tedarike bağımlı durumda.

Zaten son periyotta piyasada arz fazlası algısı zayıflamaya başlamıştı. New York şeker fiyatları şubat ayında son beş yılın en düşük düzeylerine kadar gerilemişti. Lakin o tarihten bu yana fiyatlar yaklaşık yüzde 10 toparlandı ve kimi kurumlar 2026-2027 döneminde global açık oluşabileceğini öngörmeye başladı.

Nitekim Citi, StoneX, Datagro ve Green Pool üzere kuruluşlar önümüzdeki dönem için global şeker açığı beklentilerini üst taraflı revize ediyor. İddialar 550 bin ton ile 3,17 milyon ton ortasında değişen açık senaryolarına işaret ediyor.

Bir başka değerli öge ise biyoyakıt talebi. İran savaşı sonrası yükselen güç fiyatları, birçok ülkede etanol üretimini daha cazip hale getiriyor. Şeker kamışının yakıt üretimine yönelmesi ise besin gayeli şeker arzını azaltabilecek bir risk olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle Hindistan’ın kararı sadece bir ticaret düzenlemesi olarak görülmüyor. Karar, global besin sisteminin birebir anda birçok baskıyla karşı karşıya kaldığı yeni periyodun bir yansıması olarak okunuyor: El Nino riski, güç fiyatları, gübre maliyetleri, biyoyakıt talebi ve jeopolitik tansiyonlar artık tarım piyasalarını birebir anda etkiliyor.

Uzmanlar, Hindistan’ın attığı bu adımın, global tarım emtia piyasalarında arz güvenliği tasalarının tekrar yükselmeye başladığının işareti olarak yorumluyor. Bilhassa hava şartları ve güç piyasalarındaki belirsizliklerin sürmesi halinde, şeker piyasasında önümüzdeki periyotta çok daha sert fiyat hareketleri gündeme gelebileceği söz ediliyor.