Yaklaşık 80 bin ışık yılı uzaklıktaki Palomar 5, gökyüzünde 30 bin ışık yılı boyunca uzanan bir yıldız akıntısına sahip. Bu nedenle gökbilimciler için adeta bir “kozmik laboratuvar” niteliğinde.

YILDIZLARI KARA DELİKLER FIRLATMIŞ OLABİLİR

Küresel yıldız kümeleri ekseriyetle cihanın erken devirlerinden kalan “fosiller” olarak kabul ediliyor. Tıpkı gaz bulutundan tıpkı anda doğan yüz binlerce yaşlı yıldızdan oluşuyorlar. Lakin Palomar 5’i farklı kılan şey, yıldızlarının harikulâde gevşek bir dağılım göstermesi ve uzun bir yıldız ırmağı üzere uzanan gelgit akıntısına sahip olması.

Barselona Üniversitesi’nden astrofizikçi Mark Gieles ve takımı, kümedeki her yıldızın geçmiş hareketini bilgisayar simülasyonlarıyla tekrar oluşturdu. Araştırmacılar modele kara delikleri de eklediğinde ortaya çarpıcı bir sonuç çıktı: Kümenin merkezindeki kara deliklerin güçlü yerçekimi etkileşimleri yıldızları adeta sapan üzere dışarı fırlatmış olabilir.

Bilim beşerlerine nazaran bu etkiyi açıklayabilmek için beklenenden çok daha fazla kara deliğe gereksinim var.

KÜTLENİN YÜZDE 20’Sİ KARA DELİK

Araştırmaya nazaran Palomar 5’in toplam kütlesinin yüzde 20’den fazlası kara deliklerden oluşuyor olabilir. Bu sayı, yıldız sayısına bakılarak yapılan klasik kestirimlerin yaklaşık 3 katı.

Her biri Güneş’in yaklaşık 20 katı kütleye sahip bu kara deliklerin, küme şimdi gençken dev yıldızların süpernova patlamalarıyla oluştuğu düşünülüyor. Vakit içinde yıldızlar daha kolay kaçarken kara delikler merkezde kalmaya devam etti ve oran giderek arttı.

BİR MİLYAR YIL SONRA GERİYE YALNIZCA KARA DELİKLER KALACAK

Simülasyonlara nazaran Palomar 5 yaklaşık 1 milyar yıl içinde büsbütün dağılacak. Küme yok olmadan çabucak evvel ise geriye galaksinin merkezinin etrafında dönen neredeyse büsbütün kara deliklerden oluşan bir yapı kalacak.

Bilim insanları bu sonucun değerli bir ipucu verdiğini söylüyor: Samanyolu’ndaki başka yıldız akıntılarının da geçmişte emsal kümelerin parçalanmasıyla oluşmuş olması mümkün.