“Xi-cc-plus” ismi verilen bu yeni parçacık, protona benzeyen yapısıyla dikkat çekiyor fakat ondan yaklaşık 4 kat daha ağır. Bilim dünyası, bu keşfin unsurun en temel yapı taşlarını ve kainatın görünmeyen işleyişini anlamada kıymetli bir kapı aralayacağını düşünüyor.

NEDEN DİKKAT ÇEKİYOR?

Günlük hayatta gördüğümüz her şey, atomların çekirdeğinde bulunan proton ve nötron üzere parçacıklardan oluşuyor. Bu parçacıkların temelinde ise “kuark” ismi verilen yapı taşları yer alıyor. Olağan protonda iki üst kuark ve bir aşağı kuark bulunuyor. Yeni keşfedilen Xi-cc-plus’ta ise iki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuark yer alıyor. Tılsım kuarkları, üst kuarklardan çok daha ağır olduğu için yeni parçacığın kütlesi de bariz biçimde artıyor. Bilim insanları, bu sayede kuarkları bir ortada tutan güçlü kuvvetin nasıl çalıştığını daha düzgün anlamayı hedefliyor.

BULUNMASI KOLAY OLMADI

Xi-cc-plus’ın tespit edilmesi son derece zordu. Zira bu parçacık, ortaya çıktıktan çok kısa mühlet sonra öbür parçacıklara dönüşüyor. Bilim insanları da onu direkt görmek yerine, çarpışma sonrasında geride kalan izleri ve parçalanma eserlerini inceleyerek varlığını ortaya koydu. Bu istikametiyle keşif, sadece yeni bir parçacığın bulunması değil, tıpkı vakitte deney teknolojisinin ulaştığı noktayı göstermesi açısından da değer taşıyor.

YENİ MAKSAT DAHA BÜYÜK

Fransa ile İsviçre sonunun altında yaklaşık 27 kilometrelik bir halkada çalışan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, daha evvel Higgs bozonunun keşfiyle bilim tarihine geçmişti. Artık ise gözler, CERN’in planladığı daha büyük ve daha güçlü yeni çarpıştırıcı projesine çevrilmiş durumda. Emel, kozmosun nasıl oluştuğu, unsurun neden bu biçimde davrandığı ve tabiatın temel kurallarının neler olduğu üzere en büyük sorulara daha net cevaplar bulmak. Xi-cc-plus keşfi de bu arayışta yeni ve kıymetli bir eşik olarak bedellendiriliyor.