Küresel besin güvenliği tartışmalarının derinleştiği bir periyotta, İslam dünyasında dikkat cazibeli bir kurumsal genişleme yaşandı. Özbekistan ve Azerbaycan, İslam İşbirliği Teşkilatı’na bağlı faaliyet gösteren İslam Besin Güvenliği Teşkilatı’na (IOFS) resmen katıldı.

Bakü’de düzenlenen imza merasimiyle birlikte teşkilatın üye sayısı 43’e yükseldi. Süreç, sadece diplomatik bir genişleme olarak değil, tıpkı vakitte tarım, su ve besin güvenliği ekseninde yeni bir bölgesel uyum atılımı olarak bedellendiriliyor.

Kuruluş tarafından yapılan açıklamada, Özbekistan ve Azerbaycan’ın üyeliğinin stratejik ehemmiyet taşıdığı vurgulandı. Her iki ülkenin de güçlü ziraî potansiyele, gelişen agro-endüstriyel altyapıya ve inovasyon kapasitesine sahip olduğu belirtildi.

Mesele sırf ziraî üretim değil

Aslında bu üyelik, sırf sembolik bir adım değil. IOFS’nin açıklamasına nazaran kuruluş, halihazırda her iki ülkeyle de ziraî inovasyon, paha zincirleri, hudut aşan zararlılarla çaba, dijital su idaresi ve sürdürülebilir tarım uygulamaları gibi alanlarda iş birliği yürütüyor.

Bu tablo, son devirde giderek daha fazla öne çıkan “gıda diplomasisi” kavramının yeni bir örneği olarak okunuyor. Zira artık sıkıntı sadece ziraî üretim değil; su idaresi, lojistik, teknoloji, iklim dayanıklılığı ve stratejik uyum da besin güvenliğinin temel ögeleri ortasında yer alıyor.

Özellikle Özbekistan’ın üyeliği dikkat çekiyor. Orta Asya’nın kıymetli tarım üreticilerinden biri olan ülke, son yıllarda tarımda modernizasyon, sulama altyapısı ve verimlilik odaklı dönüşüm siyasetleriyle öne çıkıyor. Pamuk, buğday, meyve-sebze ve hayvancılık üretimindeki kapasitesiyle bölgesel besin zincirinde kıymetli bir aktör pozisyonunda bulunuyor.

Azerbaycan ise bilhassa ziraî teknoloji, lojistik koridorları ve Hazar merkezli ticaret temasları açısından stratejik bir pozisyonda yer alıyor. Bu nedenle iki ülkenin tıpkı platformda buluşması, Orta Asya-Kafkasya ekseninde yeni bir tarım ve gıda iş birliği çizgisi oluşturabilir.

Kuruluşun verdiği bildiri dikkat çekici

IOFS, artık sırf siyaset diyaloğu yapan bir yapı olmaktan çıkıp, alanda ölçülebilir sonuç üreten operasyonel iştiraklere yöneldiğini vurguluyor. Bu söz, teşkilatın önümüzdeki devirde daha faal proje bazlı bir yapıya dönüşeceğine işaret ediyor.

Üyelik tıpkı vakitte teknik dayanak, ortak programlar, bilgi paylaşımı ve bölgesel teşebbüslere erişim manasına geliyor. Bilhassa iklim değişikliği, kuraklık, su gerilimi ve arz zinciri kırılganlıklarının arttığı bir periyotta bu üslup çok taraflı platformların değeri daha da artıyor.

Son yıllarda pandemi, savaşlar, güç krizi ve El Nino kaynaklı iklim baskıları; besinin artık yalnızca ekonomik değil birebir vakitte stratejik ve jeopolitik bir problem olduğunu ortaya koydu. Bu nedenle ülkeler sadece üretimi değil, üretimin sürdürülebilirliğini ve dayanıklılığını da garanti altına almaya çalışıyor.