Yeni planda Gateway büsbütün çöpe atılmış değil. Lakin kısa vadede Ay etrafında bir istasyon kurmak yerine, astronotların Ay’da daha uzun mühlet kalmasını sağlayacak iniş araçları, gezgin araçlar, ömür alanları, güç, haberleşme ve lojistik altyapısı öne çıkarılıyor. NASA, eldeki birtakım Gateway donanımlarının ve memleketler arası ortak katkılarının da mümkün olduğunca yüzey sistemlerine yahut öbür gereksinimlere kaydırılacağını açıkladı.

YÖRÜNGEDEKİ İSTASYON YERİNE AY ÜSSÜ

NASA’nın güncellenen takvimine nazaran Artemis II misyonu 1 Nisan’da başlayacak. Bu misyonda 3 NASA astronotu ve 1 Kanadalı astronot, yaklaşık 10 günlük bir Ay etrafı uçuşu yapacak. Kurumun planına nazaran Artemis III’ün 2027’de Dünya yörüngesinde entegre sistem testlerine odaklanması, birinci gerçek Ay iniş denemesinin ise 2028’de Artemis IV ile yapılması öngörülüyor. En kritik fark şu: Bu iniş artık Gateway’e uğramadan tasarlanıyor.

NASA’nın bu kararı almasındaki temel nedenlerden biri de Gateway’in planlanan yörüngesi. İstasyona öngörülen yörünge, iniş araçlarının Ay yüzeyine inip tekrar geri dönmesi için yakıt açısından önemli kısıtlar yaratıyordu. Yeni yaklaşımda kurum, yüzey operasyonlarını daha inançlı, daha uygulanabilir ve bilimsel açıdan daha verimli görüyor. Isaacman da bunun gelecekte tekrar bir yörünge istasyonuna dönülmeyeceği manasına gelmediğini, lakin önceliğin artık açık biçimde Ay toprağına basacak altyapıda olduğunu söyledi.

3 ETAPLI PLAN

NASA’nın açıkladığı çerçeveye nazaran Ay üssü yaklaşık 20 milyar dolarlık bir programla, on yılın sonuna kadar 3 etapta geliştirilecek. Birinci etapta robotik misyonlar, kargo inişleri, teknoloji gösterimleri, haberleşme, güç ve navigasyon sistemleri öne çıkacak. Bu kısımda gezgin araçlar ve iniş sistemleri Ay yüzeyine taşınacak.

İkinci basamakta daha uzun müddetli misyonlar için yarı yaşanabilir modüller ve sistemli lojistik dayanak devreye girecek. Böylelikle astronotların Ay’da daha uzun müddet kalabilmesi için gerekli temel tertip kurulacak. Üçüncü basamakta ise daha büyük ticari yük kapasitesiyle kalıcı ömür alanları ve daima insan varlığını destekleyecek altyapılar oluşturulacak.

ÇİN YARIŞI HIZLANDIRDI

Bu değişiklik sadece teknik değil, tıpkı vakitte jeopolitik bir bildiri taşıyor. NASA idaresi, Ay’da Amerikan liderliğini korumak ve Çin’in hızlanan Ay amaçlarına karşı daha süratli, daha sade ve daha uygulanabilir bir yol izlemek gerektiğini açıkça vurguluyor.

Özetle NASA artık Ay’ın etrafında bir istasyon kurup oradan aşağı inmeyi beklemek yerine, direkt Ay yüzeyine yerleşmenin yollarını arıyor. Yani yeni gaye yalnızca Ay’a gidip dönmek değil, orada kalıcı bir sistem kurmak.