Béjart Ballet Lausanne 20’nci yüzyılın en tesirli koreograflarından biri olan Maurice Béjart tarafından 1987’de İsviçre’nin Lozan kentinde kuruldu. Bugün hâlâ dünyanın dört bir yanında sahnelediği çarpıcı yapıtlarla isminden kelam ettiriyor. Güçlü repertuvarına yeni imaller ekleyen topluluk, İstanbul’da üç kısımdan oluşan özel bir programla izleyici karşısında. Üç temsil için İstanbul’a gelen topluluk bugün son sefer ‘Boléro-The Firebird-OSKAR’la Türkiye’de seyirciyle buluşacak.

40 dansçıdan oluşan bu takımın içinde Türkiye’den de bir isim var. 26 yaşındaki Efe Burak, ağustostan bu yana Béjart Ballet Lausanne’da dans ediyor. Çocukluğunda gücünü atsın diye ailesi tarafından baleye başlatılan, Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı’ndan mezun olan genç balet sorularımızı yanıtladı.

– Béjart Ballet Lausanne üzere esaslı bir toplulukta dans etmek bir dansçının vücudunu ve zihnini nasıl dönüştürüyor?

Bu yalnızca bu topluluğa özel bir şey değil, bu mesleği yapan herkes için geçerli. Hakikaten disiplinli olmanız gerekiyor. Zira vücudumuz bu kadar ağır çalışmayla çok kolay sakatlanabiliyor. Bu yüzden nizamlı idman, nizamlı beslenme ve sistemli uyku kural. Fakat burada beni en çok zorlayan şey şu; müziği ve bedeni kullanış biçimleri de farklı. Ağustostan beri buradayım. Klasik baleden geliyorum, bu yüzden adapte olmak için birçok şey denedim. Şunu fark ettim; Béjart Ballet’nin müzikalitesi inanılmaz. Her gün müziği disiplinli bir halde dinleyip anlaman gerekiyor.

– Baleye başladığınızda hayal ettiğiniz yer burası mıydı?

Konservatuvara girdiğimde doğal ki Béjart Ballet’ye gelmek üzere bir hayalim yoktu. Biraz hayat beni buraya getirdi. Mezun olduktan sonra birinci olarak çalışmaya başladığım yer Gürcistan Devlet Balesi’ydi. Orada oldukça tecrübe kazandıktan sonra Avrupa’ya geçmek istedim. Talih yapıtı Béjart Ballet Lausanne’ın dansçı aradığını internette gördüm ve bahtımı denemek istedim. Buraya gelip seçmelere, bale derslerine katıldım, provalarını izledim. Hakikaten çok hoşuma gitti. Yöneticimiz Julien (Favreau) beni seçtiğinde çok keyifli oldum. Ben seçmelere yalnız gittim, sonra eşim de topluluğa katıldı. Artık birlikte dans ediyoruz.

– Gürcistan’dan İsviçre’ye geçtiğinizde ahenk süreci nasıldı?

Önceden çalıştığım operayla şu anda çalıştığım topluluk biraz farklı. Evvelden büsbütün klasik bir operadaydım. Burasıysa Maurice Béjart’ın kendi tekniği ve stiliyle yarattığı koreografilerle dolu. Haliyle değişik bir şekli ve müzikalitesi var. Bunlara ayak uydurmak benim için hayli zordu. Topluluktaki beşerler Fransızca konuşmadığımızı bildikleri için bizimle İngilizce bağlantı kuruyor. Geleli 5-6 ay oldu, hâlâ vakte gereksinimim var. Bu süreç biraz trampolin üzere; bazen üst çıkıyor, bazen aşağı iniyor. Bir gün çok hoş, bir gün güç oluyor.

– Sizin için klasik bale mi çağdaş dans mı?

Klasik bale benim için mesken üzere bir şey. Zira içinde büyüdüm, daha çok yargıcım. Neyin, nasıl yapıldığını, nerede, nasıl durulması gerektiğini daha güzel biliyorum. Klasik bale benim için nitekim inançlı bir alan. Çağdaş danssa çok ucu açık, tabanı görünmeyen bir çukur üzere. Her an her şey olabilir, her şeye dönüşebilirsin, çok heyecanlı. Koreograf sana ‘Patlamaya hazır bir şampanya ol’ dese onu bile olabilirsin.

– Dans hayatınıza nasıl girdi? Ailenizde yönlendiren biri var mıydı?

En başta balet olmak üzere bir hayalim yoktu. Küçükken çok hareketli bir çocuktum. Annemle babam beni voleybol, basketbol, futbol, tekvando, yüzme üzere birçok spor koluna yönlendirdi lakin gücümü tam atamadığımı söylediler. Bir gün uzaktan bir akrabamız anneme “Ankara Devlet Opera Balesi’nin çocuk balesi var, bir de orayı deneyin, tahminen güzeline gider” demiş. Ben istememiştim (gülüyor). Ancak annem beni imtihana soktu ve kazandım. Üç yıl çocuk balesinde çalıştım. Ankara Devlet Opera Balesi’nin şovlarında çocuk figüran dansçı olarak sahneye çıktım.

– Sonra profesyonel hayatınıza nasıl taşıdınız baleyi?

Üç yılın sonunda bu işi daha ileriye götürmek istedim ve konservatuvara girmeye karar verdim. Sınavı kazandım ve Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı’nda 10 yıl eğitim aldım. Sonrasında yurtdışında birçok yarışa katıldım, mükafatlar aldım. Kiev’deki Grand Prix müsabakasında heyet üyesi Nina Ananiashvili beni gördü ve Gürcistan’daki operasına davet etti. Okul biter bitmez Gürcistan’a gittim. Beş yıl orada çalıştıktan sonra da Béjart Ballet’ye girdim.

– Sahnede spotlar üzerinizde dans ederken, o sırada aklınızdan ne geçiyor? Ne hissediyorsunuz?

Daha soyunma odasında makyaj yaparken, kostüm giyerken dans ettiğim karaktere çok çabuk bürünen biriyim. Makyaj yapıldı mı, kostüm giyildi mi ben artık Efe değil, o karakterim. O yüzden genelde makyajı ve kostümü giydiğim anda heyecanım azalır. Zira öbür bir beşere dönüşüyorum. Sahnede dans ederken içimde genelde bir alev hissediyorum. Ancak bu role nazaran değişiyor, zira birtakım yapıtlarda daha sakin olman, istikrara ve bedenine konsantre olman gerekiyor.

– Türkiye’de başlayan bir seyahatle evvel Gürcistan’a gidip akabinde İsviçre’de değerli bir grupla dans ediyorsunuz. Artık Béjart Ballet Lausanne’la birlikte Türkiye’de sahneye çıkmak sizde nasıl bir his yaratıyor?

İnanılmaz heyecanlıyım. Profesyonel hayata girmeden evvel çocuk balesinde ve konservatuvar sürecinde operada sahneye çıktım. Lakin bu mesleğe profesyonel olarak adım attığımdan beri Türkiye’de birinci kere sahneye çıkacağım.

‘Bizde hiçbir vakit konuşacak husus bitmez’

– Eşinizle nasıl tanıştınız?

Eşimle Gürcistan’a birinci gittiğimde, beş yıl evvel tanıştık. Sahnede değil, prova sırasında bir stüdyodan başkasına koştururken karşılaştık. Birbirimizi gördük, hoşlandık. Vakitle birlikte vakit geçirerek bir ortaya geldik. Geçen yaz evlendik. Evlendikten çabucak sonra da Béjart Ballet’ye geldik, taşındık. Bizim için apayrı, orijinal bir sayfa oldu.

– Sahnede birlikte olmakla hayatta birlikte olmak ortasında nasıl bir fark var?

Belki birçok insan için 7/24 birlikte olmak sıkıntı olabilir lakin bizim için o denli değil. Çok baş dengi insanlarız, bizde hiçbir vakit konuşacak bahis bitmez. Bale dersinde birbirimizin görüntüsünü çekip meskene geldiğimizde konuşuyor, ‘Yarın şöyle yapalım’ diyoruz. Ben öteki bir partnerle çalıştığımda da bazen meskene gelip Ana’ya (Ksovreli) “Bana yardım eder misin, anlayamadım” diyorum. Konutta birlikte tekrar deniyoruz.

– Birlikte dans etmek nasıl bir his?

Béjart’da şimdi çok fırsatımız olmadı.  Lakin Gürcistan’da birlikte çok dans ettik, olağanda iş arkadaşı olduğunuzda aşikâr bir hudut vardır lakin çift olduğunuzda her şeyi söyleyebildiğiniz için çalışmak bazen daha sıkıntı olur. Birbirimizi çok uygun tanıyoruz, o yüzden sahnede dengeyi kaybettiğin, denetimi zorladığın anlarda yanında seni nitekim bilen biri olduğunda her şey daha kolay oluyor.