ABD merkezli iş dergisi Forbes’un, çeşit şirketi Unforgettable Travel’la hazırladığı Dünyanın En Güzel 50 Köyü listesine Türkiye’den Kapadokya’nın büyüleyici beldesi Ortahisar da girdi. Ürgüp’e bağlı Ortahisar, 40’ıncı sıradan girdiği listede şu etkileyici sözlerle anlatıldı: “Kayısırengi ve külrengi çizgilerle bezeli bazalt bir gökyüzünün altında Ortahisar, Kapadokya toprağından fırlamış bir anıt üzere yükseliyor. Taş sokaklar, kayısı tezgâhları ve incir ağaçlarının gölgelediği gül kokulu çay bahçe­lerinin yanından kıvrılarak geçiyor. Lokal halk lale formundaki bardak­larla çay içerken kıssalar paylaşı­yor. Bu ortada, gündoğumu balonla­rı Hallacdere Vadisi’nin gerçeküstü sivri kayalarının üzerinde sessizce süzülüyor. Etnografya müzesini de kesinlikle ziyaret edin.”

Ortahisar doğal peribacası oluşumları, kaya kiliseleri, kaleye gerçek uzanan kademeli konutlarıyla yıllardır yabancıların ilgi gösterdiği bir bölge. Ortahisar Kalesi, Kapa­dokya’nın sembol yapılarından biri. Köyün ortasındaki 80 metrelik de­vasa kaya oluşumu, Hititler döne­minde oyularak doğal bir sığınak fonksiyonu görmüş. 1470’te Osmanlı egemenliğine geçen kale, eteklerine serpilmiş iki katlı taş konutlarıyla mükemmel bir görünüme sahip.

Kültürel yapıyı yansıtıyor

Çarşı içinden kasabanın dar sokaklarına gerçek yöneldiğinizde harikulade işçiliğe sahip taş meskenleri görüyorsunuz. Yakın vakte kadar kendi halinde bir Anadolu kasabası olan Ortahi­sar’da restore edilen bu konutların bir­çoğu günümüzde butik otel olarak kullanılıyor.­

Ortahisar Kültür Müzesi hem restoran hem de etnografya müzesi olarak hizmet veriyor. 1916’da inşa edilen tarihi bir konakta kurulan müze, uzun yıllar 12 odalı bir otel olarak kullanılmış. Binada muharrir Yaşar Kemal’in yanı sıra Celal Bayar üzere devlet erkânı konakla­mış. Dokuma odasında yün­den ipin elde edilişi, ‘kız isteme’, kına gecesi, gelin odası üzere canlan­dırmalarla toplumsal ve kültürel yapıyı çok düzgün yansıtan bir müze burası.

Sonra kasabanın merkezindeki 1258 tarih­li Abdioğlu Camisi’ne de uğrayın. Kesme taşla inşa edilmiş caminin dört sütunla biçimlenen baldaken (sütunlar üzerinde) stilde özgün bir minaresi var.

Ortahisar’da etraf seyahatleri ya­parken kesinlikle yürüyün. Özellikle Balkanderesi Vadisi 3,5 kilomet­relik kısa ancak tesirli parkuruyla trekking kümelerinin tercih ettiği bir rota. Civarda birçok vadi var. Pancarlık Vadisi’ne bakan İshak Kalesi’ni ziyaret edebilirsiniz. Pancarlık, Kapa­dokya’nın en özel vadilerinden biri. Vadi boyunca Pan­carlık, Kepez ve Sarıca kiliseleri var. Pancarlık hoş bir trek­king rotası olan Üzengi Vadisi’ne yakın.

Velhasılıkelam Ortahisar’ı ziyaret listenize ekleyin. Buranın tarihi dokusunu hissedin, yüzyıllar­dır korunan hoşluklarına tanıklık edin, Kapadokya’nın özünü yaşayın. Burada her sokak, her mağara, her köşe Kapadokya’nın yüzyıllardan bu yana yaşattığı medeniyetlerin ruhunu taşıyor.

Bunları listenize ekleyin

◊ Kızılçukur ve Üzümlü Kilise: Ortahisar’ın batısındaki, eşsiz günbatımı görüntüsüyle büyüleyen Kızılçukur Vadisi akşam saatlerinde yüzlerce kişinin görüntüyü izlemek için toplandığı bir yer. Vadinin girişindeki kilisenin taç kapısını çevreleyen kemer, salkım ve üzüm motifleriyle süslenmiş.

◊ Cambazlı Kilise: Kasabanın Ali Reis Mahalle­si’nde. Dere yatağı üzerindeki yamaçta, bir kaya kümesine yontulan kilise en yeterli korunmuş tarihi yapılardan biri. Kilise 2002 yılında Kültürel Miras Büyük Ödülü’nü almış.

700’den fazla mağara

Ortahisar’ın tıpkı vakitte Mersin ve Adana’da yetiştirilen turunçgillerin ve bölgede yetişen patatesin doğal olarak saklandığı derin mağaraları sayesinde Kapadokya’nın en büyük soğuk hava depolarından biri olduğunu çok az ziyaretçi bilir. Geçmişte korunma hedefiyle kullanılan mağarala­rın birçok doğal soğuk hava deposuna dönüştürül­müş. Vadilerin yamaçlarına oyulan bu depolarda, yöreye mahsus patates ve elmayla Akdeniz Bölgesi’nden getirilen portakal ve limon koruma edilip buradan tüm Türkiye’ye dağıtılıyor. Günümüzde sayısı 700’ü aşan depolar, 1950’lerden beri kasa­ba iktisadına katkı sağlıyor.

Oyuklardaki meskenler

Ortahisar’ın kuruluş tarihi kesin olarak bilinmiyor. Anlatılara nazaran 11’inci yüzyıl başında, Orta Asya’dan Anado­lu’ya göçlerin başladığı sırada Özbek Türklerinden olan Hibe Dede ve sekiz kardeşi Horasan’dan gelip Ortahisar’a yerleşmiş. Kasabanın ortasın­daki kale ve etrafındaki oyukları geliştirerek ve ek yerler oyarak kendilerine dokuz başka mesken yapmışlar. Sonraki göçlerle Ortahisar gelişmiş; tarım, ticaret merkezi olmuş.