AB’nin etraf ve sürdürülebilirlik siyasetlerinin kıymetli bir modülü olarak bedellendirilen ve 2023 yılında onaylanan Batarya Yönetmeliği ile kademeli bir geçiş süreciyle bataryaların etrafa olumsuz tesiri azaltılırken daha sürdürülebilir bir kullanım döngüsü oluşturulması hedefleniyor.

Elektronik atığın azaltılması ve doğal kaynakların daha verimli kullanılmasının sağlanmasının amaçlandığı yeni kurallarla, aygıtların kullanım ömrünün uzatılması ve tüketicilerin eserlerini daha uzun mühlet, daha düşük maliyetle kullanabilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda “kullan-at” modelinden uzaklaşılarak tamir edilebilirlik, tekrar kullanım ve geri dönüşümü temel alan daha sürdürülebilir bir üretim ve tüketim sistemi kurulması amaçlanıyor.

Kademeli geçiş sürecinin birinci adımı 2025 yılında atılırken, bu tarihten itibaren AB’de satılan akıllı telefonlar için daha sıkı dayanıklılık ve tamir edilebilirlik kriterleri uygulanmaya başlandı.

Başlangıç kapasitenin yüzde 80’inin korunması kaidesi geliyor

Üreticilere, yedek modülleri eser modelinin AB pazarındaki satışının sona ermesinden itibaren en az 7 yıl boyunca erişilebilir kılma, tamir kılavuzlarını erişilebilir hale getirme ve bağımsız tamir hizmetlerini engellememe yükümlülükleri getirildi. Ayrıyeten bataryalar için en az 800 şarj döngüsünden sonra dahi başlangıç kapasitesinin yüzde 80’inin korunması kaidesi getirildi.

Bu düzenlemelerin ikinci ve en çarpıcı etabı ise 2027’de devreye girecek. 18 Şubat 2027’den itibaren piyasaya sürülecek yeni akıllı telefonlarda bataryanın kullanıcı tarafından çıkarılabilir ve değiştirilebilir olması gerekecek. Böylelikle kullanıcılar, batarya değişimi için teknik servise gitmek zorunda kalmadan kolay ve kolay erişilebilir aletlerle bu süreci kendileri yapabilecek.

Bu değişimin, eski tip cep telefonlarındaki üzere art kapağı açarak pili çıkarma modeline birebir dönüş manasına gelmesi beklenmiyor.

Üreticiler, su ve toza karşı dayanıklılık ile ince tasarımı muhafazayı hedefliyor. Yeni kuşak aygıtlarda daha çağdaş ve inançlı dizaynların öne çıkması, bataryanın ise daha az yapıştırıcı kullanılan ve standart vida girişleri bulunan, daha kolay erişilebilir bir yapıya kavuşturulması öngörülüyor.

2030 yılına kadar yaklaşık 20 milyar euro tasarruf hedefleniyor

AB’nin bu adımla ulaşmak istediği temel amaçların başında elektronik atıkların azaltılması geliyor. Her yıl milyonlarca akıllı telefon sadece batarya performansı zayıfladığı için değiştirilirken, bu durum etraf üzerinde önemli bir yük oluşturuyor. Bataryanın kolaylıkla değiştirilebilmesi sayesinde aygıtların kullanım mühletinin birkaç yıl daha uzaması ve böylelikle atık ölçüsünün azalması amaçlanıyor.

Düzenleme, tüketici açısından da kıymetli avantajlar sunuyor. Mevcut durumda batarya değişimi birçok vakit maliyetli ve zahmetli bir süreç iken yeni sistemle birlikte kullanıcıların aygıtlarını daha uzun müddet kullanabilmesi ve tamir maliyetlerinin düşmesi bekleniyor. Bu da uzun vadede yeni aygıt satın alma gereksinimini geciktirerek tüketicilere ekonomik katkı sağlayacak.

AB’nin akıllı telefonlara yönelik yeni dayanıklılık, tamir edilebilirlik ve batarya değişimi düzenlemelerinin ekonomik tesirinin de dikkati cazibeli boyutta olması bekleniyor. AB Kurulu, daha uzun ömürlü ve tamir edilebilir aygıtlar sayesinde tüketicilerin 2030 yılına kadar toplamda 20 milyar euroya yakın tasarruf edebileceğini öngörüyor.

AB standardının dünya genelinde yaygınlaşması bekleniyor

Öte yandan, düzenleme, teknoloji üreticileri açısından da değerli bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Başta Apple ve Samsung olmak üzere büyük üreticilerin AB piyasasına yönelik aygıt dizaynlarını tekrar gözden geçirmesi gerekecek. Son yıllarda yaygınlaşan kapalı ve yapıştırıcı yüklü dizaynlar yerine, daha kolay açılabilen ve tamir edilebilirliği artırılmış modellerin geliştirilmesi bekleniyor.

Düzenleme her ne kadar AB pazarını kapsasa da tesirlerinin global ölçekte hissedilmesi bekleniyor. Teknoloji şirketleri, farklı bölgeler için başka donanım üretmek yerine maliyet ve operasyonel verimlilik nedeniyle tek tip dizayna yöneliyor. Bu durum, Avrupa’da yürürlüğe giren standartların dünya genelinde yaygınlaşmasına yol açıyor.

Benzer bir süreç daha evvel USB-C standardında yaşanmıştı. AB’nin ortak şarj girişini mecburî kılan düzenlemesi sonrası birçok üretici, sırf Avrupa’ya özel eser geliştirmek yerine global ölçekte USB-C’ye geçiş yaptı. Böylelikle Avrupa merkezli bir düzenleme, fiilen dünya çapında standart haline geldi.

Yeni düzenlemeler özelinde de misal bir tesirin ortaya çıkması ve AB’de belirlenen kuralların global teknoloji üretimini şekillendirmesi bekleniyor.