Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığının, Çinli şirketler Hengli Petrochemical, Shandong Shouguang Luqing Petrochemical, Shandong Jincheng Petrochemical, Hebei Xinhai Chemical ve Shandong Shengxing Chemical hakkındaki yaptırım kararlarına ait ihtiyati önlem kararı aldığını duyurdu.
Yabancı Maddelerin ve Önlem Düzenlemelerinin Sınıraşırı Uygunsuz Uygulanmasının Önlenmesine Ait Yönetmelik uyarınca alınan ihtiyati önlem kararıyla ABD’nin ilgili şirketlere yönelik yaptırımların rastgele bir biçimde tanınması, uygulanması yahut yaptırımlara ahenk sağlanması yasaklandı.
Bakanlık, hususla ilgili açıklamasında, ABD’nin yaptırım önlemlerinin, Çinli şirketlerin üçüncü ülkelerin vatandaşları, hukuksal kişilikleri ve öteki kuruluşlarıyla olağan ekonomik ve ticari faaliyetlerini uygunsuz formda yasaklayarak yahut kısıtlayarak memleketler arası hukuku ve milletlerarası bağlantıların temel normlarını ihlal ettiğini belirtti.
2025’ten beri uygulanıyordu
Açıklamada, ihtiyati önlem kararının, Çin’in ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını savunmayı ve Çin vatandaşları, hukuksal kişilikleri ve başka kuruluşların yasal haklarını ve çıkarlarını müdafaayı amaçladığı vurgulandı.
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Denetim Ofisi (OFAC), “İran’ın petrol sevkiyatında rol aldığı” gerekçesiyle Çinli Hengli Petrochemical şirketini yaptırım listesine aldığını bildirmişti. Washington idaresi, öteki 4 şirketi de 2025’ten bu yana tıpkı münasebetlerle yaptırım listesine almıştı.
“Çaydanlık rafinerileri”
Resmi gümrük sayılarında görünmese de Çin’in, İran’ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80’ini satın aldığı varsayım ediliyor.
İran petrolü yaptırım altında olduğundan Çin, bu petrolü direkt satın almaktan kaçınıyor. Petrolün büyük kısmının, İran bayraklı gemilerle Malezya açıklarına getirilerek, bu ülke üzerinden Çin’e ihraç edildiği tez ediliyor.
İhraç edilen petrol, kamuya ilişkin büyük petrol şirketlerinin rafinerileri yerine çoklukla Çin’in kuzeyinde Şandong eyaletinde kurulan, “çaydanlık rafinerileri” ismi verilen, bağımsız küçük rafinelerde işlenerek piyasaya sürülüyor. ABD’nin yaptırım uyguladığı şirketler bu tipten bağımsız rafineri işletmeleri olarak biliniyor.
Çin, İran petrolünü, dünya fiyatlarının altında, “petro-yuan anlaşmaları” ismi verilen, petrolün yuan cinsinden kıymetine karşılık Çin’in İran’a imalat eserleri satmasına dayanan özel düzenlemelerle satın alıyor.
