Küresel bitkisel yağ piyasasında dikkat cazip bir fiyat ayrışması yaşanıyor. Palm yağı, soya yağına kıyasla son iki yılın en yüksek iskontosuyla süreç görüyor. Bu da analistlere nazaran piyasalarda yeni bir talep dinamiğinin kapısını aralıyor.
Bloomberg datalarına nazaran, soya yağı ile palm yağı ortasındaki fiyat farkı ton başına yaklaşık 390 dolara ulaştı. Bu düzey, Ekim 2023’ten bu yana görülen en yüksek fark olarak kaydedildi. Geçen yıl bu farkın ortalama 99 dolar düzeyinde olduğu düşünüldüğünde, mevcut ayrışmanın epeyce besbelli olduğu görülüyor.
Söz konusu fiyat farkının gerisinde iki farklı dinamik öne çıkıyor. Soya yağı fiyatları yıl başından bu yana yükseliş eğiliminde. Bu artışta, ABD’de biyoyakıt kotalarının artırılacağı beklentisi ve Hindistan ile yapılan ticaret muahedesinin talebi güçlendireceği öngörüsü tesirli oldu. İran savaşıyla birlikte yükselen güç fiyatları da biyoyakıtların cazibesini artırarak soya yağı fiyatlarını destekledi.
Buna karşılık palm yağı tarafında daha zayıf bir görünüm hâkim. Endonezya ve Malezya’dan güçlü arz beklentileri ile birlikte, en önemli alıcı ülkelere yapılan ihracattaki düşüş fiyatları baskıladı. Malezya’nın 1-20 Nisan devrindeki palm yağı ihracatı, bir evvelki aya nazaran yüzde 26 geriledi. Bu düşüşte Hindistan, Çin ve Orta Doğu’ya yapılan sevkiyatların azalması tesirli oldu.
Ancak oluşan bu geniş fiyat farkı, talep tarafında yeni bir hareketi tetikleyebilir. Mumbai merkezli Murji Meghan Services’ta misyon yapan emtia tüccarı Mitesh Saiya’ya nazaran Hindistan’da stoklar azalıyor ve alıcılar mayıs ayı için şimdi kâfi durum almış değil. Saiya, palm yağı ile soya yağı ortasındaki fiyat farkının Hindistanlı alıcıları önümüzdeki günlerde daha fazla palm yağı alımına yönlendirebileceğini belirtiyor.
Fiyatlamalara bakıldığında, Malezya Borsası’nda temmuz vadeli palm yağı kontratı gün ortasında yüzde 0,4 yükselerek ton başına 4.518 ringgit düzeyine çıktı. Yılbaşından bu yana artış yüzde 12’ye ulaştı. Chicago’da temmuz vadeli soya yağı yüzde 0,5 yükselerek pound başına 69,64 cent düzeyine çıkarken, evvelki günkü yükseliş yüzde 2,1 olmuştu.
Çin Dalian Emtia Borsası’nda eylül vadeli rafine palm yağı yüzde 1,1 artışla ton başına 9.592 yuan olurken, birebir vadeli soya yağı yüzde 0,6 yükselerek 8.522 yuan düzeyine çıktı.
Öte yandan palm yağının gaz yağına nazaran primi de dikkat çekiyor. Ton başına yaklaşık 66 dolar düzeyinde bulunan bu prim, geçen yılın ortalama 267 dolar düzeyinin epeyce altında bulunuyor. Bu da palm yağının güç piyasasıyla alakalı fiyatlamalarda daha zayıf kaldığını gösteriyor.
Genel tabloda, soya yağı güçlü talep beklentileri ve güç fiyatlarının takviyesiyle üst istikametli seyrini sürdürürken, palm yağı arz fazlası ve zayıf ihracat nedeniyle geride kalmış durumda. Lakin iki eser ortasındaki açılan fiyat makası, bilhassa Hindistan üzere büyük tüketici pazarlarda palm yağı talebini tekrar canlandırabilecek kritik bir öge olarak öne çıkıyor.
