GRİP VE INFLUENZA VARSA

Havalandırma kıymetli

◊ Mesken içi bulaş riski güzel havalandırılmayan alanlarda, hasta bireyle uzun mühlet yakın temas olduğunda ve maske, el hijyeni üzere temel tedbirler ihmal edildiğinde besbelli artar.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Günde birkaç defa 10-15 dakika pencere açmak kafidir; kışın ‘üşütür’ dehşetiyle ortamı havalandırmamak hakikat değil, klima direkt üflemeyecek formda kullanılmalı, HEPA filtreli hava temizleyiciler inançlıdır.

◊ Hasta kişi ortak alanlara çıktığında yahut bakıcıyla yakın temastaysa maske takılmalı. Bilhassa kronik hastalığı olan bireylerle temas sırasında maske kullanımı kıymetlidir.
Dr. Betül Kaya

Oda düzeni nasıl olmalı?

◊ Birebir odada kalınıyorsa yataklar ortasındaki uzaklık en az 1-1,5 metre, ülkü olarak 2 metre olmalı. Mümkünse ortaya paravan, perde yahut dolap konarak temas azaltılmalı. Refakatçi kapıya, hastaysa pencereye yakın yatmalı.

◊ Kullanılmış maske ve mendillerin açıkta bırakılmaması gerekir. Komodin, kapı kolu, masa üzere yüzeyler
günde en az bir defa dezenfekte edilmeli.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Hasta maske takmalı, ortak eşyalar ayrılmalı ve oda nizamı sade tutulmalı.

◊ Yataklar mümkünse yüz yüze gelecek biçimde yerleştirilmemeli.
Dr. Betül Kaya

Beslenme ve sıvı alımı

◊ İştahsızlık yetersiz güç ve protein alımına, kilo kaybına ve güzelleşmenin gecikmesine yol açabilir. Gaye hastayı zorlamadan besin alımını arttırmaktır.

◊ Bol sıvı alımı da değerli lakin öğün sırasında fazla sıvı almak erken doygunluk yapabilir. Sıvılar mümkünse öğün ortalarında verilmeli.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Az ancak sık öğünler tercih edilmeli: çorba, yoğurt, meyve püreleri üzere kolay tüketilen besinler seçilmeli. Dr. Betül Kaya

KRONİK HASTALIKLARDA NE YAPILMALI?

Günlük idmanlar çok faydalı

◊ Uzun müddet hareket edemeyen hastalarda erken periyotta durum değişikliği, pasif faal idmanlar ve mobilizasyon sağlanmazsa, kas erimesi ve dolanım bozukluğu kaçınılmaz olur. Hareket ve idman rutinindeki temel hedef; kas gücünü korumak, dolanımı desteklemek, eklem sertliğini ve basınç yaralarını önlemektir. İdmanlar hastanın teşhisine, şuur durumuna ve fizikî kapasitesine nazaran bireyselleştirilerek düzenlenmeli. Uzun ve yorucu idmanlar yerine, gün içine yayılmış 10-15 dakikalık hareketler tercih edilir.

◊ Uzun müddet tıpkı durumda kalan hastalarda kemik çıkıntıları üzerindeki daima basınç, o bölgedeki kılcal damarları sıkıştırır. Bu durum dokuya giden kan akımını azaltır; bası yarası gelişir. Konum değiştirmenin kıymeti sadece ciltle hudutlu değildir. Hareketle birlikte toplardamar dönüşü artar, kan göllenmesi azalır ve pıhtılaşma riski düşer. Tıpkı vakitte akciğerlerin daha uygun havalanması sağlanır, sekresyon birikimi azalır ve teneffüs işlevleri desteklenir. Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Her 2 saatte bir pasif ya da faal eklem hareketleri 5-10 dakika tekrarlanmalı. Gün içinde en az 2 sefer oturma durumunda, yatak dışında 15-20 dakika vakit geçirilmeli.

◊ Sabit basınç, deri altı dokulara kan gitmesini engelleyerek 30-40 dakika içinde doku mevtini başlatır. 2 saatte bir konum değiştirmek, bu süreci bilakis çevirerek basınç yarası oluşumunu önler.
Uzm. Dr. Orkhan Mammadov

Yatağın temiz olması yetmez

◊ Çarşaflar kuru, pak ve gergin olmalı; kırışıklık ve katlanma, basıncı arttırdığı için kesinlikle düzeltilmeli. Topuk, dirsek ve kuyruksokumu üzere riskli bölgeler için yastık yahut havluyla basınç dağıtımı yapılabilir. Yatak pak görünse bile, hastanın teri, idrarı yahut beden sıvıları fark edilmeden çarşafa geçmiş olabilir, bu da mikroorganizmaların kısa müddette yayılmasına, enfeksiyon riskinin artmasına neden olur.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Yatak yüzeyine hafızalı köpük (memory foam) keçe serilerek basınç dağıtılabilir ve koltuk altı-bel-bacak altına küçük yastıklar konarak temas noktaları azaltılabilir.
Uzm. Dr. Orkhan Mammadov

Cilt takip edilmeli

◊ Hastanın cildi her gün kesinlikle denetim edilmeli; kızarıklık, morarma, sertlik ya da ısı artışı fark edildiğinde bu durum ciddiye alınmalı. Cilt pak tutulmalı lakin çok yıkama ve sert ovalamadan kaçınılmalı.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

Uzman dayanağı
ne vakit kural?

◊ Ateşin 38 derecenin üzerinde olması, süratli nefes sayısı, şuur bulanıklığı yahut yeni gelişen kol-bacak şişliği üzere bulgular bakımın yetersiz kaldığını gösterir.

◊ Yara yerinde koku, akıntı yahut siyah renk değişimi, hastanın yutkunamaması ya da 24 saatte 2 kg’dan fazla kilo kaybı varsa acil sıhhat dayanağı alınmalı.
Uzm. Dr. Orkhan Mammadov