Gizem: Gülay, sonunda beklenen o haber geldi. Bizim doğum sonrası müsaade dediğimiz analık müsaade müddetlerinde artışa gidildi. As bayrakları as. Son vakitlerde duyduğum en hoş haberlerden biri.

Gülay: Çok sevindim, şu köşede yazdığımız en keyif veren haber bu olabilir benim için de…

Gizem: Mutlaka o denli. Anneler bebeklerinden, bebeler de anne kokusundan hemencecik ayrılmak zorunda kalmayacak. O birinci aylar bebeğin anneye o kadar çok gereksinimi var ki, yaşamayan anlayamaz. Mesela benim sütüm işe başladığımda kesil-
mişti, konut ve işyeri ortası önemli aralıktaydı ve sütümü sağıp orada bekletmem de hiç kolay olmuyordu. Azala azala
3 hafta içinde bitmişti.

‘Herkes farklı yaşıyor’

Gülay: Ah ya… Her çalışan annenin süreci bu türlü üzücü deneyimlerle dolu. Konutum işe yakındı ancak o periyot çalıştığım koskoca medya kurumunda süt sağmak için uygun bir oda yoktu. Süt müsaadesi denen şey gündeme bile gelmedi. Tozlu depolarda süt sağdım. Bir de müsaade az olunca hamileliğin son anına kadar çalışmak zorunda kaldım. Bu beni çok yormuştu. Doğumdan birkaç gün önceye kadar işe gidiyor, bir gün öncesi de röportaj kaydı çözüyordum. Artık müddet uzayınca anneler bebekle daha fazla vakit geçirmek için hamileliğin sonundaki dinlenme haklarından vazgeçmek zorunda kalmayacak.

Gizem: Herkes hamilelik periyodunu farklı yaşıyor Gülay. Mesela ben doğuma gitmeden evvel son gün AVM’de alışveriş yapabiliyordum. O yüzden yasal mühlete kadar çalıştım, hatta “Keşke daha da çalışabilsem de bu izinlerimi bebek doğunca kullansam” diyordum. Mevcut uygulamada, gebeliğin son devirlerinde sıhhat durumunun çalışmaya uygun olduğunu doktor raporuyla belgeleyen kadınlar, doğumdan evvelki 3 haftaya kadar çalışabiliyordu. Yapılan değişiklikle bu müddet 2 haftaya indirildi. Böylelikle doğum sonrası periyoda aktarılabilecek müsaade müddeti 1 hafta artırılmış oldu. Bir hafta o kadar uzun bir mühlet ki bunu yalnızca analar anlar.

Gülay: Yapabiliyorken bebek için alışveriş yapmayı tercih ederdim ben de (gülüyor), röportaj değil. Gayem meskende bebekle daha fazla kalabilmekti… Neyse ki yasa dünya standartlarına yaklaştırdı ülkemizdeki annelik müsaadesini. Pekala, babalık müsaadesine ne diyorsun? O da yalnızca
5 gündü, 10 güne çıkarıldı… Bence babalık müsaadesi de en az
4 hafta olmalı. Doğum sonrası yaşanan duygusal karmaşayı eşle bir arada paylaşmak çok daha âlâ olmaz mı?

Gizem: Babalar 10 günde baba olduğunu bile anlayamaz ki. Tamam kabul ediyoruz, birinci günler bebeğin anneye muhtaçlığı var lakin annenin de eşine yani babaya gereksinimi var.
Dediğin üzere o kaosu ve aile içi tertibi birinin yönetmesi lazım; çünkü anne uykusuzluktan neye uğradığını şaşırıyor.

Gülay: Dünyada anne ve babalara doğum müsaadesi konusunda en esnek ülkeler Kuzey ülkeleri galiba… Sen Finlandiya’ya araştırma için gittin, neler gördün?

Gizem: Evet doğal, vaktinde kuzeye hakikat kaçan beşerler günün sonunda en uygar ülkeler oldular. Onca karanlık günün içinde toplumsal bir devlet olmak zorundalar üzere geliyor bana… Ebeveynlerin her biri 164 işgünü (yaklaşık 7 ay) fiyatlı müsaade hakkına sahip. Toplamda yaklaşık 14 ay sürüyor müsaade. Genelde birinci 7 ay anneler, akabinde 7 ay babalar müsaade kullanıyor. Yani 7 aylık bebeğe baba bakım vermeye başlıyor. Toplumsal Güvenlik ve Çalışma Bakanlığı’na bağlı bir Çalışma ve Cinsiyet Eşitliği Dairesi var Finlandiya’da. Bakanlıktan ve bu departmandan sorumlu bakan Sanni Grahn Laasonen’le söyleşi yapma bahtım olmuştu. Laasonen cinsiyet eşitliğinin Finlandiya hükümeti için temel bir paha olduğunu, yalnızca insan hakkı olmadığını, birebir vakitte barışın, refahın, sürdürülebilir kalkınmanın önkoşulu olduğunu söylemişti. Parlamento üyelerinin yüzde 46’sı, 19 bakanınsa 11’i bayan. Çalışanların yüzde 49’unu ve girişimcilerin 3’te 1’ini bayanlar oluşturuyor. Yani bizim daha gidecek çok yolumuz var fakat bu da bir adımdır deyip çok seviniyorum.

Gülay: Çok haklısın, doğum müsaadesi konusunda atılan bu adım çok değerli lakin devlet-özel kesim ayrımına da değinmeliyiz… Özel dal çalışanlarının temel sıkıntılarından biri de ‘Doğum müsaadesinden dönüşte, işteki yerimi bulabilir miyim’ korkusu… Devlet çalışanları doğum müsaadesinin üzerine muhtaçlık halinde fiyatsız müsaade de alabiliyorlar. Keşke özel kesimde de doğum için müsaade alan çalışanın yerini garanti eden bir yasal düzenleme olsa.

Gizem: Tabii, artık asıl sorun işe alımlarda yeni evli ve şimdi çocuğu olmayan bayanların listelerden elenmesi olacak. “Çocuk yapmayı düşünüyor musunuz” üzere soruların geri gelmesinden telaşlıyım.

Gülay: Endişeni paylaşıyorum lakin bu güzel haberi olumsuz bitirmeyelim diye mevcut düzenlemenin bir uygun yanı daha var, onu da söyleyelim… “Analık müsaade müddetleri yine düzenlenen ve düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih prestijiyle ilgili mevzuat uyarınca öngörülen analık müsaade müddeti dolan lakin 1 Nisan 2026 prestijiyle doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreyi şimdi tamamlamamış çalışana, kararın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 işgünü içinde talep etmeleri halinde 8 hafta ek analık müsaadesi verilecek.” Bu da yasa öncesi şimdi anne olanların hak kaybını önleyen çok hoş bir adım.