ZUMEDYA HABER

#Bilim / Teknoloji

Uzaydaki en kuvvetli patlamalardan biri gökbilimcileri şaşkına çevirdi

Üstelik bu olay, bilim insanlarının bugüne dek hiç görmediği bir şey yaptı: Patlama tekrarladı. Mevcut modellerle açıklanması güç olan bu durum, astrofizik dünyasında büyük bir şaşkınlık yarattı.

Science Alert’e nazaran University College Dublin’den astrofizikçi Antonio Martin-Carrillo, “Bu olay 50 yıllık GRB müşahedelerinde gördüğümüz hiçbir şeye benzemiyor. Gama ışını patlamaları ekseriyetle tek seferliktir zira kaynağı bu yıkıcı patlamadan sağ çıkmaz. Ancak bu olay hem tekrarlayan güçlü aktiviteler gösterdi hem de periyodik üzere görünüyordu ki bu, daha evvel hiç görülmemişti” dedi.

Gama ışını patlamaları cihanın en şiddetli patlamaları olarak biliniyor. Birkaç saniyede Güneş’in tüm ömrü boyunca salacağı güçten daha fazlasını saçıyorlar. Çoklukla iki düzenek kelam konusu: Büyük bir yıldızın çekirdeğinin çökerek kara deliğe dönüşmesi ya da iki nötron yıldızının çarpışarak birleşmesi.

Ancak GRB 250702B olarak isimlendirilen bu olağandışı olay, NASA’nın Fermi teleskobu tarafından tıpkı gün içinde üç başka defa kaydedildi. Üstelik Einstein Probe isimli X-ışını teleskobu, patlamadan neredeyse bir gün evvel tıpkı kaynaktan X-ışınlarının geldiğini göstermişti. Birinci bakışta kaynağın Samanyolu’nda olduğu düşünülse de, Şili’deki Çok Büyük Teleskop (VLT) ve Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan müşahedeler bunun çok daha uzak bir galakside gerçekleştiğini ortaya koydu.

Üstelik bu galaksi de sıradışıydı: İki farklı bölgeye ayrılmış üzere görünen garip bir yapıya sahipti. Bu durum, gizemli patlamanın kökenine dair ipuçları barındırıyor olabilir. Araştırmacılara nazaran bu olağandışı doğum ya çok özel bir yıldızın farklı biçimde ölmesi ya da bir yıldızın bir kara delik tarafından kesimlere ayrılmasıyla, yani “gelgit bozunma olayı” ile açıklanabilir. Dahası, şayet ikinci ihtimal doğruysa, uzun müddettir aranan “orta kütleli kara delik” keşfedilmiş olabilir.

Martin-Carrillo, “Henüz kaynağın tam uzaklığını bilmiyoruz. Bu ölçüm yapıldığında, patlamanın ne kadar güç açığa çıkardığını kesin olarak hesaplayabileceğiz. Lakin her iki ihtimal de bugüne kadar hiç görülmemiş bir keşif olurdu” diye konuştu. 

DÜNYA İÇİN ÖLÜMCÜL TEHDİT

Gama ışını patlamaları sadece gökbilimciler için değil, Dünya’daki hayat için de büyük değer taşıyor. Şayet bu türlü bir patlama görece yakın bir arada gerçekleşirse, yeryüzüne ulaşan ağır radyasyon katmanları parçalayarak ozonu yok edebilir. Bu da Güneş’ten gelen ziyanlı ultraviyole ışınlarının engellenmeden Dünya’ya ulaşmasına yol açarak, ömrü birkaç ay içinde ortadan kaldırabilecek felaket senaryolarına kapı aralayabilir. Neyse ki, bugüne kadar kaydedilen tüm GRB’ler inançlı uzaklıklarda meydana geldi.

Leave a comment

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir