UEA: Savaş petrolde tarihin en büyük arz şokuna yol açtı
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) tarafından yayımlanan aylık raporda, Orta Doğu’daki savaşın global petrol piyasası tarihindeki “en büyük arz kesintisini” yarattığı vurgulandı.
Hürmüz Boğazı’ndaki akışın yüzde 90 oranında azalması, bölgedeki dev üreticileri ihracat yapamadıkları için üretimi durdurmaya zorlarken, bu durum global arz fazlasını süratle eritiyor.
Enerji piyasaları üzerindeki en direkt tesir, global petrol ve gaz ticaretinin ana damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık oldu.
UEA bilgilerine nazaran, Körfez’deki üreticiler, lojistik imkansızlıklar nedeniyle günlük toplam 10 milyon varillik üretimi durdurmak zorunda kaldı.
Savaşın bu ay global arzı toplamda 250 milyon varil (günlük 8 milyon varil) azaltacağı varsayım ediliyor.
Bölgedeki günlük 4 milyon varillik rafineri kapasitesi de risk altında. Bu durumun bilhassa dizel ve jet yakıtı tedarikinde global bir darboğaz yaratabileceği belirtiliyor.
Fiyat artışı talebi aşağı çekiyor
Petrol fiyatlarının tekrar 100 doların üzerine tırmanması, uçuş iptalleri ve artan ekonomik belirsizlikler global talebi de olumsuz etkiliyor.
UEA, bu yılki global tüketim artışı varsayımını yaklaşık yüzde 25 oranında düşürerek günlük 640 bin varile indirdi. Bu sayı, 2026 yılı projeksiyonlarının açıklandığı geçen Nisan ayından bu yana görülen en düşük düzey olarak kaydedildi.
400 milyon varillik stratejik hamle
UEA Başkanı Fatih Birol, üye 32 OECD ülkesinin piyasadaki kaosu dindirmek için acil durum rezervlerinden toplam 400 milyon varil petrol çıkarma kararı aldığını duyurdu. Bu dev operasyonun ayrıntıları şu şekildedir:
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, bu ölçünün 172 milyon varilinin ABD Stratejik Petrol Rezervi’nden karşılanacağını açıkladı.
ABD rezervlerinin piyasaya tam olarak arz edilmesinin yaklaşık 120 gün sürmesi bekleniyor.
Orta Doğu’daki kayıplar, OPEC dışı üreticiler tarafından kısmen dengelenmeye çalışılıyor. UEA raporunda; ABD, Kanada, Guyana ve Brezilya’nın yanı sıra OPEC+ üyeleri Kazakistan ve Rusya’daki üretim artışlarının arz şokunun tesirini bir ölçü yumuşattığı söz edildi.