DART, yani Çift Asteroid Yönlendirme Testi misyonu kapsamında NASA, bir uzay aracını bilerek Dimorphos’a çarpmıştı. Vazifenin temel gayesi, gelecekte Dünya’ya tehdit oluşturabilecek asteroidleri küçük lakin tesirli darbelerle yoldan saptırmanın mümkün olup olmadığını görmekti. Sonuç beklentilerin çok üstünde çıktı. Araştırmacılar, Dimorphos’un Didymos etrafındaki cinsini yaklaşık 7 dakika kısaltmayı umarken, bu müddet tam 33 dakika azaldı.

YENİ TESİR ORTAYA ÇIKTI

Ancak son tahliller, muvaffakiyetin bununla sonlu kalmadığını gösterdi. Çarpışma sırasında sırf asteroid darbe almadı; tıpkı vakitte uzaya büyük ölçüde enkaz da savruldu. Sistemin dışına kaçan bu kesimler, beraberlerinde momentum taşıdı ve Didymos-Dimorphos çiftine çok küçük bir geri tepme tesiri kazandırdı.

Bilim insanları, yıllar boyunca toplanan müşahede bilgilerini inceledi. Yıldız örtülmeleri, yer tabanlı pozisyon ölçümleri, DART uzay aracının seyrüsefer dataları ve ara ölçümleri bir ortaya getirildiğinde, sistemin Güneş etrafındaki suratının yaklaşık 11,7 mikrometre/saniye azaldığı belirlendi. Bu paha kulağa çok küçük gelse de, uzay ölçeğinde vakitle değerli sonuçlar yaratabiliyor.

SAVUNMA İÇİN UMUT

Araştırmacılara nazaran bu küçücük sürat değişimi, 10 yıllık süreçte yaklaşık 3,69 kilometrelik bir pozisyon farkı yaratabiliyor. Gezegen savunması açısından bakıldığında, yıllar evvelce fark edilen tehlikeli bir asteroid için bu türlü bir sapma bile Dünya’yı muhtemel bir çarpışmadan muhafazaya yetebilir.

Bu nedenle DART vazifesi, sırf teknik bir muvaffakiyet değil, tıpkı vakitte gelecekteki mümkün asteroid tehditlerine karşı insanlığın elindeki en somut savunma formüllerinden biri olarak görülüyor. Uzmanlar, erken ikaz müddeti bulunduğu takdirde çok küçük bir itmenin bile büyük fark yaratabileceğini vurguluyor.

GÖZLER HERA’DA

Bu tarihi çarpışmanın tam tesirleri ise önümüzdeki yıllarda daha net anlaşılacak. Avrupa Uzay Ajansı’nın Hera uzay aracının Didymos sistemine ulaşmasının akabinde çarpma krateri, asteroidlerin yapısı, kütlesi ve iç özellikleri daha detaylı biçimde incelenecek.

Şimdiden ortaya çıkan tablo ise dikkat cazibeli. DART vazifesi, insanlığın sırf bir asteroidin dönüşünü değiştirmekle kalmadığını, tıpkı vakitte bir gök cisminin Güneş etrafındaki yoluna da müdahale edebildiğini gösterdi. Bu da gelecekte Dünya’yı tehdit edebilecek göktaşlarına karşı elimizi güçlendiren tarihi bir dönüm noktası olarak bedellendiriliyor.