Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Dr. Süda TEKİN 1 Aralık Dünya AIDS Günü’ne özel açıklamalarda bulundu.
AIDS, HIV tarafından oluşturulan, Türkçe’de “Edinilmiş Bağışık Yetmezlik Sendromu” olarak isimlendirilen bir hastalıklar bütünüdür. AIDS, HIV isimli virüsün insan bedenine girmesinden sonra tedavi imkanlarından yararlanılmadığı durumda ortaya çıkan hastalıklar bütünüdür. HIV insan bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olur.
UNAIDS 2024 Raporuna nazaran, dünya genelinde HIV infeksiyonuyla yaşayan 40.8 milyon bireyden 630 000 kişi AIDS ile bağlantılı hastalıklardan hayatını yitirdi ve dünya çapında 1.3 milyon yeni kişi HIV’e yakalandı. En az 28 ülkede yeni HIV infeksiyonlarının sayısı artıyor. Pandeminin gidişatını yavaşlatabilmek için gereksinim duyan herkesin hayat kurtarıcı tedavi programlarına korkmadan ulaşabilmesi zaruridir.
HIV nasıl bulaşır?
HIV’in 3 temel bulaşma yolu bulunmaktadır:
Korunmasız cinsel ilgi: Cinsel bağlantı yoluyla HIV bulaşması cinsel sıvıların cinsel organlara, anüse ağıza ya da açık yaralara teması ile olur. Kondom (Kaput, kılıf, prezervatif) kullanmak, cinsel aktiflik gösteren bireylerin HIV’den korunmasında hala en emniyetli sistemdir.
Kan ve kan eserleri alışveriş: Test edilmemiş kan nakline müsaade verilmemelidir. Şırınga, iğne, diş hekimliği ve dövme aletleri, akupunktur ve kulak delme iğneleri üzere kesici ve delici aletlerin uygun dezenfeksiyonunun yapılmaması sonucu öbür hastalar ve damar içi uyuşturucu unsur bağımlıları şırınga paylaşımı nedeniyle risk altındadırlar.
Anneden bebeğe doğum ve anne sütü ile: HIV taşıyan anne adayları hamileliklerinde alacakları antiretroviral ilaçlar yoluyla bebeklerine virüs geçişini %0.5′lere kadar indirebilmektedirler. Ayrıyeten doğum sonrasında da emzirme yoluyla bulaşın önlenmesi için annenin bebeğini emzirmek yerine mama yoluyla beslemesi önerilmektedir.
Tokalaşmak, sarılmak, tükürükle bulaşır mı?
HIV dokunmak, tokalaşmak, sarılmak, gözyaşı, ter, tükürük, birebir yerde oturmak, birebir havayı solumak, birebir havuzu, banyoyu ve tuvaleti paylaşmak, kapı tokmağı, kulaklık ortak kullanımı ya da sivrisinek, arı sokması ile bulaşmaz.,
Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları hastaları tespit ettikten sonra takip ve tedavilerini üstlenmektedirler. Günümüzde HIV’den büsbütün kurtulmak mümkün değil, hastalıkla barış içinde yaşamak mümkündür. Tabibe vaktinde başvuran, sistemli takip edilen, ilaçlarını aksatmadan kullanan hastalar hem uzun ve kaliteli bir hayat sürebilmekte, hem de hastalığın diğerlerine bulaşmasını engellemiş olmaktadırlar.
HIV bugün dünyada ve Türkiye’de tüm din, lisan, etnik köken, meslek, yaş, bayan, erkek, çocukları ilgilendirmektedir. Hastalık açısından riskli davranışları olan şahıslar kan testi yaptırmalıdır. Erken teşhis ve inançlı seks, herkesin hayatını kurtaracaktır.
HIV müspet biriyle cinsel bağa girmek büsbütün inançsız midir?
HIV ile yaşayan kişi tedavi altındaysa, ilaçlarını nizamlı kullanıyorsa, altı ay aralıklarla bakılan HIV RNA testi negatif saptanmışsa yani virüs kanda etkin tespit edilmiyorsa cinsel bağ ile bulaşmaz.
Dolayısıyla B=B yani “belirlenemeyen=bulaşmaz” HIV ile yaşayan şahıslar eşine bulaştırmadan çocuk sahibi olabilirler.
Aids olduğunu bildiğimiz biriyle cinsel ilgi yaşanıyorsa nelere dikkat etmek gerekir?
HIV bulunan şahıstan virüsü almamanın 2 kıymetli korunma yolu vardır. “Prep” denilen alaka öncesi ilaç kullanma (ülkemizde hap formunda mevcut. Yeni gelişmelerle dünyada altı aylık muhafaza iğneleri mevcut ) ya da kondom ile korunmalı bağa girmektir.
Bazen korunmak için ilgiden sonra da ilaç kullanılabilir. Lakin bu durum daha fazla risk taşımaktadır
HIV müspet olan biri ailesine ya da iş yerine söylemek zorunda mı?
HIV ile yaşayan şahıslar ailesi yahut iş yerindekilere söylemek zorunda değildirler.
Diğer özel durumlarda olduğu üzere istedikleriyle bu durumu paylaşabilirler, istemedikleri kişi yahut şahıslarla bu durumlarını paylaşmak zorunda değillerdir.
