İtalya’daki Bologna Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve PLOS One mecmuasında yayımlanan çalışmada, araştırmacılar yüzlerce kabuk modülünü inceleyerek çizimlerin paralel çizgiler, dik açılar ve tekrar eden motifler içeren nizamlı bir sistem oluşturduğunu tespit etti.

RASTGELE DEĞİL

Araştırmada incelenen 112 kabuk kesimi, Güney Afrika’daki Diepkloof ve Klipdrift ile Namibya’daki Apollo 11 isimli arkeolojik alanlardan çıkarıldı. Bilim insanları geometrik ve istatistiksel tahlil formülleri kullanarak çizimlerin açılarını, çizgi taraflarını ve yüzey üzerindeki sistemini detaylı biçimde yine oluşturdu.

Sonuçlar, çizimlerin yüzde 80’den fazlasında bariz bir mekânsal sistem bulunduğunu gösterdi. Pek çok motif, birbirine paralel çizgilerden ve yaklaşık 90 derecelik açılardan oluşuyor. Birtakım kabuklarda ise tarama desenleri, ızgara gibisi düzenler ve elmas formları üzere daha karmaşık motifler görülüyor.

Araştırmayı koordine eden Bologna Üniversitesi’nden Silvia Ferrara’ya nazaran bu çizimler sadece dekoratif değil, tıpkı vakitte planlı bir görsel dizaynın eseri. Ferrara, bu insanların çizgileri rastgele çizmek yerine paralellik, tekrar ve dönüş üzere prensipleri takip ettiğini belirtiyor.

SU KAPLARINDA İZLER

Bilim insanları bu kabukların büyük olasılıkla su taşıma kapları olarak kullanıldığını düşünüyor. Devekuşu yumurtasının kabuğu delinip içi boşaltıldıktan sonra güçlü bir kap haline getirilebiliyor. Üzerine yapılan çizimler ise hem süsleme hem de muhtemelen kimlik ya da küme işareti üzere fonksiyonlar taşıyor olabilir.

Araştırmaya nazaran birtakım desenler hayli gelişmiş zihinsel süreçler gerektiriyor. Örneğin tıpkı motifin belli aralıklarla tekrar edilmesi, farklı istikametlere döndürülmesi yahut birebir yüzey üzerinde katmanlı biçimde yerleştirilmesi, çizimi yapan kişinin zihninde evvelden planlanmış bir tasarım bulunduğunu düşündürüyor.

İNSAN ZİHNİNE İPUCU

Bu bulguların en değerli sonucu ise erken Homo sapiens’in bilişsel yeteneklerine dair verdiği ipuçları. Görsel öğeleri muhakkak kurallara nazaran düzenleyebilme ve kolay formlardan karmaşık sistemler oluşturabilme yeteneği, soyut düşünmenin temel göstergelerinden biri kabul ediliyor.

Araştırmanın birinci müellifi Valentina Decembrini’ye nazaran bu çeşit tertipli desenler, insanların on binlerce yıl evvel bile görsel alanı muhakkak kurallara nazaran organize edebildiğini gösteriyor. Bu yetenek, vakit içinde süslemelerin, sembollerin ve nihayetinde yazının ortaya çıkmasına kadar uzanan zihinsel gelişimin erken bir evresi olarak görülüyor.