Diyarbakır’da Cumhuriyet İlköğretim okulu 1/A sınıfı öğrencisi Eylül Karadağ (6), meskeninde geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etti. Küçük çocuğun vefatı, ailesini ve sınıf arkadaşlarını yasa boğdu.
Cumhuriyet İlköğretim Okulu Müdürü Ömer İpek, “Kelimeler kifayetsiz, acılar tarifsiz, üzgünüz” dedi.
Minik Eylül’ün cenazesi Çermik’te okul arkadaşları, öğretmenleri, ailesi ve kalabalık bir vatandaş topluluğu tarafından gözyaşları ortasında son seyahatine uğurlandı.
Geçtiğimiz mayısta da 6 yaşındaki Muhammed Yusuf Celbek geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetmişti. Siirt’in Baykan ilçesinde yaşayan Muhammed Yusuf Celbek, konutunda rahatsızlanarak hastaneye kaldırımıştı. Kalp krizi geçirdiği belirlenen çocuk, evvel Diyarbakır’a, akabinde ambulans helikopterle Ankara’ya sevk edilmişti. Daha önce rastgele bir sıhhat sorunu olmadığı belirtilen Muhammed Yusuf, hekimlerin tüm eforlarına karşın kurtarılamamıştı.
Muhammed Yusuf’un akabinde Eylül Karadağ’ın vefatı hepimizi hüzne boğdu. Öte yandan ebeveynler de kaygılı. Çocukluk çağında kalp krizi nasıl mümkün olabiliyor? Çocuklarda rastgele bir belirti ya da sıhhat sorunu olmadan kalp krizi yaşanması olağan mi?
“ÇOCUKLARDA KALP RİZİ AZ LAKİN ARTIŞ GÖSTERİYOR”
Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Emrah Özdemir, kalp krizinin dünyada hâlâ en ölümcül hastalıkların başında geldiğini, yıllar geçtikçe kalp krizlerini daha erken yaşlarda görmeye başladığımızı ve en değerlisi çocukluk çağında kalp krizleri çok sık görülmese de son yıllarda bu olaylarda artışın dikkat çektiğini söyledi.
Çocuk çağı kalp krizlerinin nedenlerini ve risk faktörlerini anlatan Özdemir, şu bilgileri verdi:
— Çocukluk çağı kalp krizlerinin nedenlerine baktığımızda; kalp damarlarında iltihaplanma ve balonlaşma ile seyreden Kawasaki hastalığı, genetik geçişli ve çok yüksek berbat kolesterol seviyeleriyle bilinen ailesel hiperkolesterolemi, doğuştan koroner arterlerin farklı yerden çıkması üzere durumlar kıymetli risk faktörleri ortasında yer alıyor.
— Bunun yanı sıra kalp kası iltihaplanması yani miyokardit de önemli bir risk oluşturuyor. Miyokardit birden fazla vakit sessiz ve sinsi ilerleyen bir hastalık. Ekseriyetle gribal enfeksiyonlardan 2–3 hafta sonra ortaya çıkabiliyor.
— Miyokardit nefes darlığı, çarpıntı ve kalp yetmezliği üzere şikâyetlere yol açabildiği üzere ani gelişen ritim bozuklukları nedeniyle ani kalp vefatlarına de neden olabiliyor.
İŞTE ERKEN İKAZ İŞARETLERİ
“Çocuklarda kalp sıhhatiyle ilgili hangi belirtiler ‘erken uyarı’ olarak kabul edilmelidir?” diye sorduğumuz Doç. Dr. Emrah Özdemir, “Özellikle ailesinde erken yaşta kalp krizi geçiren yahut yüksek kolesterol bulunan çocukların kesinlikle bir kardiyoloji değerlendirmesinden geçmesi gerekiyor. Çocuğun göz etrafında sarı renkli ksantelazma dediğimiz yağ birikimleri ya da eklem yerlerinde şişlikler görülüyorsa bu durum yüksek kolesterolün kıymetli bir göstergesi olabilir” dedi ve ekledi:
“Bu nedenle çocuklarda kolesterol analizi yapılmalı ve gerekirse ekokardiyografi ile kalp işlevleri değerlendirilmelidir. Ayrıyeten çocukta erken yorulma, çarpıntı, eforla gelen göğüs ağrısı, dudaklarda ve el uçlarında morarma ya da gece uykudan uyandıran nefes darlığı üzere belirtiler varsa kesinlikle bir kardiyolog muayenesi kaide.”
GENETİK KOLESTEROL HASTALIĞI DAMARLARI TIKAYABİLİR
Birçok hastalık genetik geçişli olabiliyor. Pekala genetik yatkınlığın çocuklarda ani kalp krizindeki rolü nedir?
Doç. Dr. Emrah Özdemir, “Çok yüksek LDL (kötü kolesterol) seviyeleriyle seyreden ailesel hiperkolesterolemi hastalığında, çocuklar şimdi 10’lu yaşlara bile gelmeden kalp ve beyin damarlarında önemli darlıklar ve tıkanıklıklar gelişebiliyor. Bu genetik geçişli bir hastalık olduğu için ailede bu türlü bir hikaye varsa çocukların erken yaşta taranması büyük ehemmiyet taşıyor” diye konuştu.
Doğuştan gelen hastalıkların teşhisi için yaştan bağımsız olarak herkesin (çocuk-yetişkin) bir defa olsun kalp muayenesi, elektrokardiyografi (ekg) ve ekokardiyografi (eko) yaptırmasının önerildiğini tabir eden Çocuk Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Önder Doksöz, erken teşhis için çocuklarda bu denetimlerin 1 yaşından evvel, genetik hastalık ve aile hikayesi olanlarda ise doğumdan çabucak sonra yapılması gerektiğini söyledi.
ÇOCUKLARDA VEFAT RİSKİ DAHA YÜKSEK
Özdemir, “Erişkinlerde kalp damarları vakit içinde yavaş yavaş daraldığı için kalp kendini bir ölçüde hazırlayabiliyor ve kollateral dediğimiz alternatif damarlar geliştirebiliyor. Lakin çocuklarda ve genç erişkinlerde kalp bu sürece hazırlıksız yakalandığı için kalp krizleri çok daha yüksek vefat riski taşıyabiliyor” bilgisini verdi.
OKULLARA VE AVM’LERE DEFİBRİLATÖR KONULMALI
Okullarda ve meskenlerde bu cins acil durumlara karşı alınabilecek tedbirlerden de bahseden Doç. Dr. Özdemir şunları söyledi:
— Bu çeşit ani kalp durmalarına karşı toplumda farkındalığın artırılması gerekiyor. Kalp krizlerinde en değerli vefat nedeni ritim bozukluklarıdır. Bu nedenle otomatik şok verebilen taşınabilir defibrilatör aygıtlarının okullara, AVM’lere ve kalabalık alanlara yerleştirilmesi büyük kıymet taşıyor.
— Bu aygıtlarla birlikte temel hayat dayanağı eğitiminin de küçük yaşlardan itibaren verilmesi gerekiyor.
— Zira kalp krizi geçiren ya da kalbi duran bir bireye birinci dakikalarda müdahale edilmesi hayati ehemmiyet taşıyor.
— Aygıtın kullanımını bilen ve temel hayat dayanağını uygulayabilen bireyler sayesinde birçok hayat kurtarılabilir.
