Indiana’daki Notre Dame Üniversitesi’nde biyolog olan Jason Rohr liderliğindeki araştırmaya nazaran, kimyasal pestisitlerin düşük düzeyleri bile balıkların uzun vadeli ömür müddetlerini kısaltabiliyor.
İngiliz Guardian Gazetesinin Science mecmuasında yayınlanan araştırmaya dayandırdığı haberinde, balıklar kimyasallara maruz kaldığında yaşlanma belirtileri hızlandı ve bu durum öteki organizmalar için de sonuçlar doğurabilir.
Kimyasal güvenlik düzenlemeleri ekseriyetle pestisitlere ve öteki kimyasallara yüksek dozda kısa periyodik maruz kalmaya odaklanırken, bu çalışma uzun periyodik maruz kalmaya odaklandı. Araştırmacılar, düşük dozda kimyasal pestisitlerin etrafta yaygın olduğunu, bu nedenle tesirlerinin incelenmesi ve anlaşılması gerektiğini belirtti.
Çalışmada yer alan araştırmacı Kai Huang, Çin’deki göllerden toplanan 20 binden fazla göl balığı üzerinde yapılan saha müşahedelerini, yaygın olarak kullanılan bir böcek ilacı olan klorpirifosun düşük düzeylerde kalıcı tesirine ait laboratuvar testleriyle birleştirdi.
Araştırma, kimyasal pestisitlerden etkilenen göllerdeki balıkların telomerlerinin (Kromozomların uçlarındaki ve yaşlanmanın biyolojik saati olarak bilinen kısımlar) kısaldığını ortaya koydu.
Kas liflerinin kısalması, hücresel yaşlanmanın ve bedenin yenilenme kapasitesinde azalmanın bir işareti olarak yorumlanıyor.
Araştırmaya nazaran göldeki balık popülasyonu daha genç balıklardan oluşuyordu. Bu da pestisitlerin ömür müddetlerinin kısalmasına katkıda bulunduğunu gösteriyor. Laboratuvar deneyleri, bulguları doğruladı ve kronik düşük doz maruziyetinin balıkların hayatta kalma oranını düşürdüğünü ve telomerleri bozduğunu gösterdi. Bu tesirler akut yüksek doz maruziyetinde görülmedi.
Araştırmacılar, “Omurgalılarda telomer biyolojisinin korunan sistemleri göz önüne alındığında, bu kimyasallara kronik düşük dozda maruz kalma, insanlarda benzeri yaşlanma ile ilgili riskler oluşturabilir ve potansiyel olarak yaşa bağlı hastalıklara katkıda bulunabilir” sonucuna varıyor.
Rohr, araştırmayla ilgili şu notu düşüyor: “Yaşlanmanın âlâ bilinen biyolojik göstergeleri olan telomer uzunluğunu ve balıkların karaciğerlerindeki lipofuscin birikimini incelediğimizde, birebir kronolojik yaştaki balıkların kirlenmiş göllerde pak göllere nazaran daha süratli yaşlandığını gördük.”
Kimyasal tahliller, İngiltere ve AB’de yasaklanmış fakat ABD ve Çin’de kullanılan klorpirifosun, balık dokularında yaşlanma belirtileriyle dengeli bir formda ilişkilendirilen tek bileşik olduğunu gösterdi. Bu belirtiler ortasında kısalmış telomerler ve lipofuscin birikimi (hücresel “atık” olarak tanımlanan çözünmeyen proteinlerin birikimi) yer alıyordu.
Rohr, kaygı verici yaşlanma tesirlerinin mevcut ABD tatlı su güvenliği standartlarının altındaki konsantrasyonlarda meydana geldiğini belirterek, kimyasalların ve pestisitlerin tesirlerinin uzun vadede düşük düzeylerde meydana gelebileceğini öne sürerek şunları söylüyor: “Sonuçlarımız, kimyasalların anında ziyan vermedikleri takdirde inançlı oldukları varsayımını sorguluyor. Düşük düzeydeki maruziyetler, biyolojik yaşlanmayı hızlandırarak vakit içinde sessizce hasar biriktirebilir; bu da kimyasal güvenlik değerlendirmelerinin, etraf ve insan sıhhatini gereğince korumak için kısa vadeli toksisite testlerinin ötesine geçmesi gerektiğini vurgulamaktadır.”
Araştırmacılar, yüksek dozlara kısa vadeli maruz kalmanın bu yaşlanma problemlerine neden olmadığı (ancak balıklarda yüksek toksisiteye ve vefata yol açtığı) sonucuna vardı; lakin uzun periyodik düşük dozlara maruz kalmanın bu değişikliklere neden olduğu sonucuna ulaştı.
Bilim insanları, ömür mühletinin kısalmasının bilhassa sıkıntılı olduğunu zira yaşlı balıkların ekseriyetle üreme, genetik çeşitlilik ve popülasyon istikrarına orantısız derecede katkıda bulunduğunu ekledi.
