Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinde, bilhassa Kalküta ve etrafında son günlerde tespit edilen Nipah virüsü olayları global bir kaygıya yol açtı. Ortalarında doktor ve hemşirelerin de bulunduğu en az beş şahısta doğrulanan virüs, sıhhat otoritelerini harekete geçirdi.

Özel hastanede çalışan iki hemşirede görülen virüsün, teşhis konulmadan hayatını kaybeden bir hastadan bulaştığı iddia ediliyor. Hastanede misyonlu bir hemşirenin komada olduğu bildirildi, 100’e yakın kişi ise yüksek riskli temaslı olarak karantinaya alındı.

DSÖ, Nipah virüsünü ‘acil araştırma ve geliştirme gerektiren öncelikli patojenler’ listesine ekledi.

Peki Nipah virüsü tam olarak nedir, nasıl bulaşır ve en değerlisi yeni bir pandemiye yol açar mı?

“Nipah virüsü sıradan bir salgın etkeni olarak görülmemeli. Nipah, en ölümcül zoonotik virüslerden biridir” diyen Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ümit Savaşçı şunları söyledi:

“Nipah virüsü enfeksiyonlarında bildirilen vefat oranları yüzde 40 ile 70 ortasında değişmektedir. Bu oranlar, virüsün sırf bulaşıcı değil, birebir vakitte son derece yıkıcı bir klinik tabloya yol açtığını göstermektedir.”

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Hüsrev Diktaş ise, “Nipah virüsü, bilhassa Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde yaygın olarak gözlenen zoonotik bir hastalıktır. Yani hayvanlardan insanlara bulaşan bir hastalıktır. Nipah, vakit zaman bu ülkelerde salgın biçiminde seyrediyor. Bu salgınlar da maalesef yüzde 75’lere varan oranlarda ölümcül olabiliyor” dedi.

Grip gibisi belirtiler gösteriyor

Nipah virüsü enfeksiyonunun erken devir bulgularının birden fazla vakit özgül olmadığından bahseden Prof. Dr. Savaşçı, hastalığın başlangıçta grip gibisi semptomlarla seyredebildiğini söyledi, erken devir belirtilerini sıralaladı:

• Ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Halsizlik
• Şuur bulanıklığı

Savaşçı, hastalığın ilerleyen evrelerinde ise ensefalit (beyin iltihabı), nöbetler, teneffüs yetmezliği, koma ve çoklu organ yetmezliği gelişebildiğini, bu sürecin günler içinde vefatla sonuçlanabildiğini ekledi.

Yarasalardan bulaşıyor lakin asıl risk beşerler ortası bulaş

Prof. Dr. Savaşçı, “Virüsün doğal rezervuarı meyve yarasalarıdır lakin asıl tehlike beşerler ortası bulaştır. Nipah virüsü, hasta kişinin beden sıvılarıyla direkt temas yoluyla bulaşabilir. Bilhassa sıhhat çalışanları ve hasta yakınları için önemli risk oluşturur. Hastane kaynaklı yayılımlar bu virüste dikkat cazip düzeydedir” dedi.

Doç. Dr. Hüsrev Diktaş ekledi:

“Özellikle meyve yarasalarının meyvelerle ve beşerlerle temas etmesi sonucu hastalık bulaşıyor. Bu temastan 4 ila 14 gün ortasında hastalık tablosu ortaya çıkıyor. Bu mühlet 45 güne kadar uzayabiliyor. Bu hastalığın en büyük sorunlarından bir tanesi ağır teneffüs yetmezliği dediğimiz akciğer enfeksiyonuna kadar ilerleyebilmesidir. Birebir vakitte beyin enfeksiyonuna da yol açabiliyor.”

Aşısı da tedavisi de yok!

Savaşçı, nipah virüsüne karşı onaylanmış bir aşı yahut spesifik antiviral tedavi bulunmadığını, mevcut yaklaşımın büsbütün dayanak tedavisine dayandığını, bu nedenle erken teşhis ile izolasyon ve temaslı takibinin, hastalıkla gayrette en tesirli araçlar olduğunu söyledi.

Nipah virüsünden nasıl korunacağız?

“Toplumun paniğe kapılmaması gerekiyor lakin rehavet de önemli sonuçlar doğurabilir” diyen Ümit Savaşçı, temel halk sıhhati tedbirlerinin ehemmiyetine dikkat çekti:

– El ve temas hijyenine ihtimam gösterilmesi
– Yıkanmamış meyve ve içeceklerden kaçınılması
– Enfekte bireylerle yakın temastan uzak durulması
– Sıhhat kurumlarında enfeksiyon denetim kurallarına sıkı uyum

Türkiye için tehdit var mı?

Prof. Dr. Savaşçı, mevcut veriler ışığında Nipah virüsünün Türkiye için şu basamakta direkt bir tehdit oluşturmadığını lakin global hareketlilik nedeniyle dikkatli olunması gerektiğinin altını çizdi ve şunları söyledi:

“Türkiye’de Nipah virüsü olayı bulunmamaktadır. Lakin memleketler arası seyahatler ve global salgın dinamikleri göz önüne alındığında, erken ikaz sistemleri ve bilimsel izleme büyük kıymet taşımaktadır. Nipah virüsü, memleketler arası sıhhat otoriteleri tarafından yüksek salgın potansiyeli taşıyan hastalıklar ortasında yer alıyor. Uzmanlar, bölgesel olayların global bir tehdide dönüşmemesi için erken bildirim, şeffaf data paylaşımı ve bilimsel iş birliğinin kritik rol oynadığına dikkat çekiyor.”

Doç. Dr. Hüsrev Diktaş da meyve yarasalarının Türkiye’de bulunmadığını ve virüsün ülkemizde görülmediğini söyledi fakat büyük bir risk olduğuna da dikkat çekti:

“Virüsün olduğu ülkelere seyahat edenlerin çok dikkatli olması gerekiyor. Bilhassa açıkta satılan meyveler ve meyve sularının tüketilmesi riskli olabilir. Bununla bir arada, bilhassa bu hayvanların ticaretinin yapıldığı yerlerde bulunulursa çok dikkatli olunmalı. Bu bölgelere yapılan seyahatler sonrası 45 gün içinde bir semptom yaşanırsa kesinlikle bir doktora görünmeli ve seyahat hikayesinden bahsederek muayene olunmalı” dedi.