Yüksek oranda işlenmiş besinler, sistemsiz kan şekeri dalgalanmaları, mikro besin eksiklikleri ve yetersiz sıvı alımı; beyin işlevlerini olumsuz etkileyerek beyin sisi tablosunu tetikleyebiliyor. Buna karşılık antiinflamatuvar ve antioksidan tarafı güçlü, istikrarlı bir beslenme modeli bilişsel performansın korunmasında değerli bir rol oynuyor.
Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Beyin sıhhati sadece uzun vadeli hastalık riskleriyle değil, günlük zihinsel performansla da direkt alakalıdır; yanlışsız beslenme, zihinsel berraklığın en temel destekçilerinden biridir” dedi, beyne ziyan veren ve uygun gelen besinleri anlattı.
O şikayetler süreksiz bir yorgunluk değil
Çevremizde pek çok kişi zihinsel performansının düştüğünü vakit zaman hissediyor. Üstelik bu şikâyet giderek daha da yaygınlaşıyor. Niyetlerin yavaşlaması, odakta kalamama ve zihinsel berraklığın azalması birden fazla vakit süreksiz bir yorgunluk olarak görülüyor.
Oysa literatürde beyin sisi olarak tanımlanan bu tablo, tek başına bir hastalık değil; beslenme tertibi ve ömür stiliyle yakından bağlı bir sinyal olarak değerlendirilmelidir. Şimdiki bilimsel çalışmalar, bilhassa beslenme içeriğinin bilişsel fonksiyonlar üzerinde direkt ve ölçülebilir tesirleri olabileceğini gösteriyor.
Beslenmede ultra işlenmiş besin tehlikesi
Yüksek oranda işlenmiş besinler rafine karbonhidrat, ek şeker, trans yağ ve yüksek omega-6 içeriğiyle sistemik inflamasyonu artırabiliyor. Bu durum insülin sinyal yollarını etkileyerek beyin dokusunda inflamatuvar karşılıkları tetikleyebiliyor.
Çalışmalar, bu cins beslenme modellerinin dikkat, hafıza ve yürütücü işlevlerde bozulma ile bağlı olduğunu gösteriyor. Yüksek sodyum, nitrat ve kollayıcı içeren bu besinlerin epidemiyolojik çalışmalarda kognitif (bilişsel) bozulma ve demans (bunama) riski ile ilişkilendirildiği gösteriliyor.
Bunun yanı sıra metabolik sendrom, hipertansiyon ve damar sıhhatini etkileyebilecek faktörlerle ilişkilidir. Ayrıyeten bu besinlerin yaratacağı kan şekeri dalgalanmaları, beyin için temel güç kaynağı olan glikozun sistemsiz kullanılmasına yol açabiliyor. Bu durum da zihinsel yorgunluk ve konsantrasyon kaybı ile sonuçlanabiliyor.
Kendisi küçük fakat tesiri büyük besinler
Beyin dokusu yüksek metabolik aktiviteye sahip olduğu için belli mikro besinlere sistemli olarak muhtaçlık duyar. Bilhassa B12 vitamini, folat, D vitamini, demir, magnezyum ve omega-3 yağ asitlerinin yetersizliği; bilişsel performans düşüşü, dikkat dağınıklığı ve zihinsel bulanıklıkla ilişkilendirilir.
Omega-3 yağ asitleri, beyin hücrelerinin sağlıklı yapısını müdafaaya yardımcı olur. Birebir vakitte beyindeki inflamasyonu azaltarak kanıların daha net olmasına katkı sağlar. Bu tesir, beyin sisi olarak tanımlanan unutkanlık, dalgınlık ve odaklanma meselelerinin hafiflemesine yardımcı olabilir.
Beyin sisine karşı ıspanak
Oksidatif gerilim bilişsel fonksiyonların bozulmasında temel sistemlerden biridir. Antioksidan kapasitesi yüksek besinler, hür radikal hasarını azaltarak beyin hücrelerini korumaktadır.
Özellikle koyu yeşil yapraklı sebzeler, kırmızı-mor renkli meyveler, turunçgiller ve zeytinyağı üzere besinler bu açıdan öne çıkar. Ispanak ve koyu yeşil yapraklı sebzelerde bulunan lutein üzerindeki klinik çalışmalarda hafıza, öğrenme üzere bilişsel alanlarda uygunlaştırıcı tesirleri ortaya konulmuştur.
Sıvı alımı da beyin sıhhati için ihmal edilmemesi gereken noktalardan. Zira hafif su kaybı dahi dikkat, tepki müddeti ve zihinsel performansı olumsuz etkileyebilmektedir.
Doğru beslenme fikirlerinizi de güçlendiriyor
Beyin sisi birden fazla vakit süreksiz üzere algılanır lakin altta yatan beslenme faktörleri göz arkası edilir. Yüksek oranda işlenmiş besinler, sistemsiz kan şekeri, mikro besin yetersizlikleri ve yetersiz sıvı alımı bu tabloyu tetikleyebilir.
Buna karşılık antiinflamatuvar ve antioksidan tarafı güçlü, istikrarlı bir beslenme modeli bilişsel işlevlerin desteklenmesine katkı sağlar. Beslenme sisteminin beyin sıhhati üzerindeki tesiri, sadece uzun vadede değil günlük zihinsel performansta da belirleyici olabilir.
