Sinir hücrelerinin “kablo” üzere uzanan kısmını (akson) saran miyelin, bildirilerin süratli ve düzgün iletilmesini sağlıyor. Araştırmacılara nazaran uykusuzluk, bilhassa miyelin üretimi ve bakımıyla bağlı hücrelerde kimyasal istikrarları bozuyor. Bu hücreler, miyelinin değerli bileşenlerinden biri olan kolesterolün idaresinde kritik rol oynuyor. 

İNSAN VE HAYVAN VERİSİ

Ekip, 185 sağlıklı gönüllünün beyin taramalarını inceleyerek, uyku kalitesi düştükçe beynin “beyaz madde” yapılarında bütünlüğün zayıfladığına işaret eden bulgulara ulaştı. Akabinde hayvan deneylerinde daha net bir tablo ortaya çıktı: 10 gün uykusuz bırakılan deneklerde hudut liflerinin kalınlığı değişmezken, aksonları saran miyelin kılıfın daha ince olduğu görüldü.

Beynin kimi bölgeleri ortasındaki sinyalleşmenin de besbelli biçimde yavaşladığı, hatta iletim suratındaki düşüşün yaklaşık 3’te 1’e vardığı bildirildi. Bu yavaşlamanın, hafıza ve fizikî performans testlerinde “yorgunluk” ve “bulanıklık” üzere tesirlerle kendini gösterdiği aktarıldı. 

İLAÇLA TOPARLANDI

Araştırmanın dikkat çeken kısmı ise “neden” tarafı: Genetik incelemeler, miyelinle bağlı hücrelerin kolesterolü eskisi kadar verimli taşıyamadığını gösterdi. Grup, kolesterol transferini toparlamaya yönelik bir ilaç (siklodekstrin) verdiklerinde, hayvanlarda motor marifet ve hafıza testlerinde düzgünleşme gözlemledi. Bu da uykusuzluğun tesirinin “sadece his” değil, biyolojik bir düzenekle kontaklı olabileceğini destekliyor.

Araştırmacılar, bulguların büyük kısmının hayvan modellerine dayandığını ve beşerler için daha fazla çalışmayla doğrulanması gerektiğini not ediyor. Yeniden de sonuçlar, çağdaş ömürde giderek yaygınlaşan uykusuzluğun neden reaksiyon müddetini uzattığını, kusurları artırdığını ve zihni ağırlaştırdığını açıklayan güçlü bir ipucu sunuyor.