Araştırmada insan, domuz ve kemirgen sperm hücreleri incelendi. Bilim insanları, Dünya’da mikro yerçekimini taklit eden özel bir düzenek kullandı. Bu sistem, örneklerin yukarı-aşağı hissini kaybetmesini sağlayarak uzaydaki şartlara emsal bir ortam oluşturuyor. Sperm hücreleri de dişi üreme sistemini taklit edecek biçimde hazırlanmış dar bir kanal içinde test edildi.

Sonuçta dikkat cazip bir tablo ortaya çıktı. Sperm hücreleri hareket etmeye devam etti lakin amaca ulaşmakta daha çok zorlandı. Yani sorun, büsbütün hareketsiz kalmaları değil; hakikat istikameti bulamamaları oldu. Öteki bir deyişle, hücreler yüzüyor ancak nereye gitmeleri gerektiğini olağan şartlardaki kadar düzgün ayırt edemiyor.

SORUN YALNIZCA HAREKET DEĞİL

Araştırmanın en dikkat alımlı noktalarından biri de burada ortaya çıkıyor. Sperm hücrelerinin fizikî hareket biçiminde büyük bir bozulma görülmedi. Buna karşın maksada ulaşan hücre sayısı azaldı. Bu da problemin sadece sürat ya da hareket gücüyle ilgili olmadığını düşündürüyor.

Bilim insanları, yerçekimi olmadığında sperm hücrelerinin taraf tayin etmesini sağlayan kimi sistemlerin zayıflamış olabileceğini kıymetlendiriyor. Olağan kurallarda bu hücreler, çevresel sinyaller ve bulundukları kanalın yapısı sayesinde yolunu bulabiliyor. Lakin yerçekimsiz ortama benzeri şartlarda bu doğal rehberliğin bozulduğu düşünülüyor.

Araştırmada ayrıyeten progesteron hormonunun devreye girdiği durumlarda sperm hücrelerinin amaca daha âlâ ulaşabildiği de görüldü. Bu da bedendeki kimyasal sinyallerin, yerçekimi eksikliğinin yarattığı istikamet kaybını bir ölçüde telafi edebileceğine işaret ediyor.

DÖLLENME ORANI DÜŞTÜ

Çalışma sırf taraf bulma sıkıntısıyla sonlu kalmadı. Araştırmacılar, fare sperm hücrelerini birkaç saat boyunca mikro yerçekimini taklit eden ortamda tuttuktan sonra yumurtalarla bir ortaya getirdi. Sonuçta döllenme muvaffakiyetinin daha düşük olduğu görüldü.

Daha uzun mühlet bu şartlara maruz kalındığında ise erken embriyo gelişiminde gecikme ve kimi olumsuz işaretler ortaya çıktı. İnsanlarda da birebir sonucun kesin olarak geçerli olup olmadığı şimdi bilinmiyor. Lakin deneylerde insan ve fare sperm hücrelerinin emsal davranış göstermesi, bu mevzunun ciddiyetini artırıyor.

MARS PLANLARINDA YENİ SORU

Uzay turizmi büyürken ve özel şirketler daha uzun beşerli misyonlar planlarken, bilim dünyası artık yalnızca kas kaybını, kemik erimesini ya da radyasyonu konuşmuyor. Uzayda ömrün sürdürülebilir olması için üreme sıhhatinin da anlaşılması gerekiyor. Zira Ay’da ya da Mars’ta kalıcı ömür kurulacaksa, bunun bir gün insan jenerasyonunun devamı problemine dayanacağı açık.

Bu nedenle araştırmacılar sırf sperm hücrelerini değil; yumurta hücreleri, embriyo gelişimi ve uzay radyasyonunun tesirleri üzere başlıklarda da çok daha fazla çalışma yapılması gerektiğini vurguluyor.