ABD ile İran ortasında taslak mutabakat metninin ortaya çıktığı belirtildi.

İranlı yarı resmi Mehr Haber Ajansı, yetkili makamların resmi onayını bekleyen mutabakat zaptı taslağının ayrıntılarını paylaştı.

Anlaşma taslağının, Orta Doğu’daki askeri hareketliliği ve lojistik tıkanıklıkları büyük ölçüde sona erdirecek radikal unsurlar barındırdığı tabir ediliyor.

Yayımlanan taslak metne nazaran, taraflar nükleer sıkıntıları kalıcı olarak tahlile kavuşturmak ismine 60 gün sürecek kapsamlı bir müzakere süreci başlatacak.

Bu 60 günlük diplomasi trafiği boyunca, İran’ın milletlerarası hesaplarda bloke edilen 24 milyar dolarlık finansal varlığı kademeli olarak hür bırakılacak. Eş vakitli olarak, mümkün bir sonuncu barış mutabakatının önünü açmak ismine İran iktisadının can damarı olan petrol ihracatına yönelik global yaptırımların da bu mutabakat çerçevesinde büsbütün kaldırılması öngörülüyor.

Taslak metindeki en kritik unsurlardan birine nazaran, global petrol ve doğal gaz ticaretinin beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde büsbütün tekrar açılması taahhüt ediliyor.

Mutabakat uyarınca Amerika Birleşik Devletleri, İran’ı çevreleyen bölgedeki askeri kuvvetlerini geri çekmeyi kabul ediyor.

Taslak metindeki öne çıkan unsurlar

Müzakere sürecine yakın kaynaklar tarafından ayrıntıları aktarılan taslak metinde öne çıkan hususlar şu biçimde:

Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri düşmanlıkların derhal ve kalıcı olarak durdurulması öngörülüyor.

İran’a yönelik uygulanan askeri ve ekonomik deniz ablukasının 30 gün içinde büsbütün kaldırılması kaide koşuluyor.

Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde İran’ın uyumunda tekrar deniz trafiğine açılması ve ABD’nin İran’ı çevreleyen bölgelerdeki askeri kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt etmesi talep ediliyor.

Petrol, petrokimya eserleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran’ın bu satışlardan elde edilecek finansal kaynaklara tam erişim sağlaması unsurlar ortasında yer alıyor.

ABD ve müttefiklerinin, İran’ın tekrar imarı için en az 300 milyar dolar bedelinde bir imar ve kalkınma planı sunması mecburiliği getiriliyor.

60 günlük kesin müzakere süreci boyunca İran’ın dondurulmuş durumdaki 24 milyar dolarlık varlığının özgür bırakılması (bu meblağın yarısı görüşmeler başlamadan evvel kullanıma açılacak) planlanırken, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü yine teyit ediliyor.

Görüşmelerin başlaması kaideye bağlı

Raporda yer alan en dikkat cazibeli ayrıntılardan biri de kesin müzakerelerin başlama takvimi oldu. Taslağa nazaran, dondurulan İran fonlarının yarısı hür bırakılmadan, petrol yaptırımları askıya alınmadan ve deniz ablukası büsbütün kaldırılmadan sonuncu müzakere masasına oturulmayacak.

Bu kaidelerin yerine getirilmesiyle başlayacak 60 günlük ana müzakere sürecinde; zenginleştirilmiş nükleer materyallerin ve zenginleştirme faaliyetlerinin geleceği, yaptırımların büsbütün kaldırılması (ABD birincil ve ikincil yaptırımları ile BM Güvenlik Kurulu ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları) ve İran’ın ekonomik tekrar yapılandırma programı dışındaki hiçbir bahsin masaya getirilmeyeceği açıkça tabir edildi.