Art Consultancy Kurucusu ve Sanat Danışmanı Sevil Dolmacı Bloomberg HT’ye konuk oldu.

Sanatın ekonomik, siyasi ve buna bağlı olarak gelişen kurallar gereği bütün dünyada çok değişken bir yapıya sahip olduğunu söyleyen Dolmacı “Ancak Arka Basel ve UBS’in yayınladığı küresel ‘Art Market’ raporuna nazaran 2026’ya büyümeyle girildi. Lakin bu büyüme ne yazık ki homojen bir büyüme değil. Aslında, galeri sanatçı, müzayede ve başka zincirleri oluşturan kurumlar bazında tıpkı oranda büyüme gerçekleşmiyor. Şu anda büyüme daha çok seçicilik üzerine konseyi. Büyük mega galeriler ikinci el pazarda yüksek bütçeli işlerin satımına daha fazla yük veriyorlar zira hem kâr marjları büyük hem de maliyetler büyümeye başladı. Memleketler arası bir stant getirdiğinizde yahut proje geliştirdiğinizde bunların hakikaten hem vergisel manada, hem de taşıma üzere öbür kalemlerde maliyetleri yükseldi.

Maliyetler stantların satış oranlarıyla karşılaştırıldığında stantları kârlı bir noktada tutmuyor. Ancak ikinci el pazar gelirleri besleyen en büyük etken. Bu usul satışlarla galeri kendini koruyabilip büyüyebiliyor. Son yıllarda bütün galerilerin ortak sorunu maliyetlerin hayli yükselmesi.

Son periyotta maliyetlerin yükselmesiyle mega galerilerin model değiştirmesi ve ikinci el pazara ağırlaşması yani artık alımlar daha denetimli daha seçici ve müzayedede yer almış eserler üzerine yoğunlaşıyor” değerlendirmesini yaptı.

“Küresel sanat piyasasının hacmi 59,6 milyar dolar”

Dolmacı global sanat piyasasının hacminin 59,6 milyar dolar olduğunu belirterek şunları söyledi; “Galeri satışlarının bu hissede 34.8 milyar dolarla yer aldığını görüyoruz. Yani müzayedelerden daha öndeler, müzayede satışları 20.7 milyar dolarda kalıyor. Burada coğrafik dağılıma bakarsak en büyük hissesi Amerika alıyor. Türkiye burada yüzde 1’lik bir durumda. Türkiye’nin coğrafik pozisyonu çok değerli, Doğu ve Batı ortasında köprü olması değerli. Türkiye’deki vergiler ve gümrük tarafındaki prosedürler daha uyguna gidip kolaylaşırsa biz de pastadan daha fazla hisse alırız. Amerika’dan sonra en büyük pazar Birleşik Krallık, sonrasında Çin ve daha sonra Fransa geliyor. Fransa’da sanat vergisi yüzde 5, İngiltere’de Brexit’ten sonra bu vergiler arttı, o yüzden Fransa İngiltere’nin önüne geçti. Bu ortada İtalya’nın da sanatta vergisini yüzde 5’e çekmesi de hatırı sayılı bir şey oldu. Sanatta vergisel manada kolaylık sunarsanız çok daha cazip hale gelen bir alan. Süreç hacmine bakarsak 59.6 milyar dolarla çok önemli bir sayıdan bahsediyoruz”

Dubai pazarında son durum

Dolmacı “Bizim yapıtlarımız savaştan ötürü 3 ay Katar’da depolarda kaldı ve sergiyi açamadık. Ancak âlâ ki de açmadık zira maliyetler de buna eklenecekti ve gereken izleyiciyi de getiremeyecektik. Biz orada bu yıl dönemi erken kapatmış olduk. Arka Dubai tekrar de gerçekleşti fakat daha küçük bir ölçekte gerçekleşti. Kraliyet ailesi takviye verdi ve alımlar yaptı lakin bu sanat piyasasını doyurmadı. İnşallah Ekim ayında da “Freeze” birinci kez Abu Dhabi’de fuarını açacak biz de oraya orada olacağız” diye konuştu.

“Fiyatlar çok yüksek değil”

Çağdaş sanatta fiyatlamalar üzerine değerlendirmeler yapan Dolmacı Türkiye bazında, enflasyonun ve dövizin yükselişinin fiyatları etkilediğini ve artık ‘alım zamanı’ olduğunu belirterek “Hiçbir sanat yatırımcısı fiyata TL bakmaz, döviz bazında bakar ve o denli hesaplar. Türk fotoğraf sanatında bugünkü fiyatlar aslında çok yüksek değil. Bugün bence alım vakti. Lakin misal bir Burhan Doğançay’ın yapıtı her daim satılır, üstelik satışa çıktığı birinci gün satılır. Bunlar az çıkan eserler” tabirini kullandı.

Türkiye’nin sanat alnında daha rekabetçi olması için galerilerin profesyonelleşmesi gerektiğini vurgulayan Dolmacı şunları söyledi; “Bizim sanatkarlarımızın en büyük sorunu sürdürülebilir olmamaları. Yurtdışında aşikâr muvaffakiyetler elde ediyorlar lakin artlarında aşikâr kurumsal güçlü galeriler olmadığı için sürdürülebilir olamıyorlar. Bu da Türk sanatını geriye düşüren bir durum. O yüzden sanatkarların her vakit bir galeriye gereksinimleri var. Galerilerin de kurumsallaşması lazım ki milletlerarası ortamlarda sürdürülebilir bir proje ortaya çıkarabilsinler”