Bu teşebbüsün gerisinde Japon hijyen devi Unicharm ile kimi mahallî idarelerin ortak çalışması bulunuyor. Uygulama birinci kademede Japonya’nın güneyindeki iki belediyede yürütülüyor. Yetkililer, bu modelin başarılı olması halinde daha geniş alanlara yayılabileceğini düşünüyor. Böylelikle hem çöplüklere giden atık ölçüsü azaltılacak hem de bugüne kadar neredeyse büsbütün “çöp” olarak görülen bir eser kümesi iktisada yine kazandırılacak.

KİRLİ BEZLER TEKRAR İŞLENİYOR

Projenin temeli, yıllar evvel çöp depolama alanlarının süratle dolduğunu fark eden lokal idarelerin attığı adımlara dayanıyor. Japonya’nın güneyindeki Shibushi ve Osaki bölgelerinde yaşayanlar, uzun müddettir epey sıkı bir ayrıştırma ve geri dönüşüm sistemi uyguluyor. Bu sayede evsel atığın kıymetli bir kısmı tekrar değerlendirilirken, çöpe giden ölçü önemli biçimde azaltılmış durumda. 2024 prestijiyle kirli bezler de bu sisteme dahil edildi.

Toplanan bezler evvel özel tesislerde işleniyor. Burada eserler parçalanıyor, temizleniyor ve ana bileşenlerine ayrılıyor. Kağıt hamuru, plastik kesimler ve sıvıyı tutan muhteşem emici polimerler tek tek ayrıştırılıyor. Böylelikle bezin içindeki her bir gerecin tekrar kullanılabilmesi için uygun bir altyapı hazırlanıyor. Daha evvel bu gereçlerin bir kısmı farklı hijyen eserlerinde değerlendirilebiliyordu. Lakin yeni geliştirilen yol, geri dönüşümün kapsamını daha da genişletmeyi amaçlıyor.

KOKU VE MİKROP TEMİZLENİYOR

Sistemin en dikkat çeken noktalarından biri, ozon kullanılan arındırma süreci. Bu süreç sayesinde bezlerden elde edilen kağıt hamuru hem sterilize ediliyor hem beyazlatılıyor hem de berbat kokudan arındırılıyor. Yani insanların en çok çekindiği husus olan hijyen sorununa özel olarak odaklanılıyor. Elde edilen materyal daha sonra tekrar üretimde kullanılabilecek hale getiriliyor.

Şirketin bugünkü kademede bu içerikleri tuvalet kağıdı üzere birtakım eserlerde değerlendirebildiği belirtiliyor. Asıl büyük amaç ise birkaç yıl içinde bezlerdeki plastik ve üstün emici polimerleri de yeni bez üretiminde kullanabilmek. Öteki bir deyişle, tek kullanımlık bir eserin yine tıpkı eser kümesine dönüştürülmesi planlanıyor. Bu da sistemin muvaffakiyete ulaşması halinde atık idaresi açısından kıymetli bir dönüm noktası olabilir.

Şimdilik geri dönüştürülmüş eserler hudutlu bölgelerde sunuluyor ve standart eserlere nazaran biraz daha değerliye mal oluyor. Lakin şirket, üretim ölçeği büyüdükçe maliyetlerin daha istikrarlı hale gelebileceğini düşünüyor. Ayrıyeten bu sistemin birtakım üretim süreçlerinde su tüketimini azaltma potansiyeli taşıdığı da vurgulanıyor. Bu da projeyi sırf çöp azaltan değil, kaynak kullanımını da düşürmeyi hedefleyen bir model haline getiriyor.

YAŞLANAN JAPONYA ÖNE ÇIKARDI

Bu sistemin Japonya’da öne çıkmasının en kıymetli nedenlerinden biri, ülkenin süratle yaşlanan nüfusu. Japonya, dünyanın en yaşlı toplumlarından biri olarak biliniyor. Bu nedenle bebek bezlerine olan gereksinim vakitle azalırken, yetişkin bezlerine olan talep artıyor. Yaşlı bakımında kullanılan bu eserlerin ölçüsü yükseldikçe ortaya çıkan atık da büyüyor. Son periyotta evcil hayvanlar için bez kullanımının da yaygınlaşması, sorunu daha görünür hale getiriyor.

Yani problem sırf etraf kirliliği değil. Birebir vakitte yaşlanan toplumların karşı karşıya kalacağı yeni atık problemlerinden biri de gündeme gelmiş oluyor. Japonya’nın denediği bu model, bu nedenle yalnızca kendi ülkesini ilgilendiren bir proje olarak görülmüyor. Başarılı olursa benzeri nüfus yapısına sahip öteki ülkeler için de örnek olabilir.