Kanada ve Çin’den araştırmacıların yürüttüğü ve geçen yıl yayımlanan çalışmada, teorik olarak her hastaya ahenk sağlayabilecek bir böbrek modeli geliştirildi. Deneysel organ, ailesinin onayıyla araştırmaya dahil edilen beyin mevti gerçekleşmiş bir şahsa nakledildi ve birkaç gün boyunca çalışmaya devam etti.

NASIL MÜMKÜN OLUYOR?

Bugün böbrek naklinde en büyük manilerden biri kan kümesi ahengi. Bilhassa 0 kan kümesine sahip hastalar, sadece 0 kan kümesinden bir donör bulduklarında nakil olabiliyor. Fakat 0 kümesindeki böbrekler başka kan kümelerine da takılabildiği için önemli bir arz kasveti yaşanıyor.

Farklı kan kümeleri ortasında nakil yapmak teorik olarak mümkün olsa da, bunun için alıcının bağışıklık sistemini baskılayan uzun ve riskli tedaviler gerekiyor. Bu formül hem kıymetli hem de ekseriyetle canlı donör gerektiriyor.

Yeni çalışmada ise araştırmacılar, A kan kümesine ilişkin bir böbreği 0 kan kümesine dönüştürmeyi başardı. Bunu da daha evvel keşfedilmiş özel enzimler sayesinde yaptılar. Bu enzimler, A kan kümesini belirleyen şeker moleküllerini (antijenleri) adeta moleküler bir makas üzere keserek ortadan kaldırıyor. Böylelikle organ, bağışıklık sistemi tarafından “yabancı” olarak tanınmıyor.

İLK İNSAN MODELİ

Araştırma kapsamında dönüştürülen böbrek, insan bedeninde birinci kere test edildi. Üçüncü günde organın yine A kan kümesine mahsus işaretler göstermeye başladığı ve bağışıklık karşılığı oluştuğu gözlendi. Lakin bu reaksiyon, olağanda beklenenden daha hafif seyretti. Ayrıyeten bedenin organı tolere etmeye çalıştığına dair bulgular da elde edildi.

Bilim insanları şimdi klinik deneylere geçilmediğini, önlerinde çözülmesi gereken pek çok teknik sorun bulunduğunu vurguluyor. Fakat bu çalışma, laboratuvar araştırmalarının hasta bakımına direkt bağlanabileceğini gösteren kıymetli bir adım olarak bedellendiriliyor.

BÖBREK NAKLİ KRİZİ SÜRÜYOR

Resmi ve aktüel bilgilere nazaran organ nakli bekleme listelerinde on binlerce hasta bulunuyor; bunların büyük kısmını böbrek hastaları oluşturuyor. Uzmanların paylaştığı istatistiklere nazaran Türkiye’de her gün ortalama 7-8 kişi organ nakli beklerken hayatını kaybediyor. Bekleyenlerin değerli bir kısmı 0 kan kümesine sahip hastalardan oluşuyor. Bu tablo, kan kümesi pürüzünü azaltacak yeni prosedürlerin ve organ bağışının artırılmasının ne kadar hayati olduğunu bir sefer daha ortaya koyuyor.

Bilim insanları bu krizi aşmak için farklı yolları da deniyor. Domuz böbreklerinin insanlara nakli, yeni antikor tedavileri ve bağışıklık sistemini daha hassas biçimde düzenleyen prosedürler bunlardan kimileri.

Ancak kan kümesi pürüzünün ortadan kalkması, en süratli ve en geniş kapsamlı tahlil olabilir. Şayet metot inançlı ve kalıcı hale getirilebilirse, organ naklinde istikrarlar büsbütün değişebilir.